Blog

Feiten en fabels over gezonde voeding

26 juli 2016 | 0 reacties | Reageer

De in de sociale media rondgaande inzichten over gezonde voeding veranderen met regelmaat. Hadden we vijf jaar geleden nog nooit van chiazaad en quinoa gehoord, nu zijn we er dol op, hebben we de gluten verbannen en worden ook koolhydraten door velen gemeden als ware zij gif op ons bord. Prof.dr. Fred Brouns, hoogleraar Health Food Innovation, volgt de hypes op het gebied van voeding soms met verbazing. Waar nodig, ontmaskert hij ze.

Meestal zijn plots optredende trends gebaseerd op halve waarheden, op geloof en mond tot mond informatie die soms zelfs op pure onzin lijkt te berusten. Rijst de vraag: wat is waar en wat is niet waar? Het is vooral aan de sociale media te danken dat nieuwe visies over ons voedsel steeds zo snel de wereld over gaan. Deskundigen en zeker ook de voedingsmiddelenindustrie gebruiken de sociale netwerken graag om de voordelen van een gezonde levensstijl met de consument te delen. Daar is natuurlijk niets mis mee, maar niet elke zelfbenoemde ‘deskundige’ blijkt kundig en feiten en fictie zijn voor de consument lastig van elkaar te onderscheiden.

Een treffend voorbeeld is de huidige weerstand tegen gluten die vanuit de VS overwaaide naar Europa. Bron daarvan is het boek ‘Broodbuik’ waarin de Amerikaanse cardioloog William Davis urgente gezondheidsproblemen zoals obesitas wijt aan het eten van gluten, een eiwit dat in bepaalde granen zoals tarwe, rogge, spelt en gerst voorkomt. Het resultaat: onder meer een wereldwijde daling van de productie van tarwe en van tarweproducten zoals brood, terwijl het maar de vraag is of het eten van deze granen voor iedereen inderdaad zo ongezond is.

Feit is dat mensen die coeliakie (glutenintolerantie) ontwikkelen hun leven lang gluten moeten mijden. Dit aantal wordt momenteel geschat op ongeveer 1% van de wereldbevolking, terwijl daarnaast  0,25% last heeft van glutenallergie en naar schatting zo’n 6 à 7% van een tarwe-overgevoeligheid die zich uit in darmgevoeligheid en vermoeidheid. Het percentage dat momenteel glutenvrij eet, ligt echter vele malen hoger. Dit is onnodig en kan op de lange termijn zelfs minder gezond zijn. Wie glutenvrij eet, heeft namelijk alternatieven nodig. Deze blijken vaak meer geraffineerde koolhydraten, meer vet, en minder gewenste voedingsstoffen en voedingsvezels te bevatten.

Onderzoek van onder meer Maastricht UMC+ en Harvard Medical School toont aan dat mensen die veel tarwe/volkoren eten ten opzichte van mensen die dat niet doen, 30 tot 35% minder risico op het ontwikkelen van diabetes en hart- en vaatziekten hebben en 10 tot 15% minder risico op het ontwikkelen van colonkanker. Ook hebben mensen die volkoren eten een betere lange termijn gewichtsbeheersing. Ik hoop dan ook dat de glutenhype gauw verleden tijd is. Mijn advies is om dagelijks volkorenproducten (brood, ontbijtgranen, pasta) te eten, met daarbij verstandig gekozen broodbeleg en bijgerechten. Dit helpt om voldoende vezels, vitamines en mineralen binnen te krijgen. Het maakt hierbij niet uit of volkoren producten van tarwe of van andere granen zoals rogge, spelt of haver gemaakt worden. Volkoren is in principe altijd gezond!

Een andere hype is de immense populariteit van superfoods zoals quinoa, chiazaad en Gojibessen. Feit is dat deze Gojibessen rijk aan antioxidanten zijn. Maar dat geldt ook voor de aardbeien, frambozen, bramen en bessen die in onze eigen omgeving groeien. Of eet een appel met schil (na goed wassen) waar deze stoffen ook in zitten. Quinoa en chiazaad zijn geen granen, maar worden wel als alternatieven voor granen aangeprezen. Zij zijn, net als volkorengranen, een goede bron van vezels, vitaminen en mineralen, maar zijn in dit kader niet gezonder. Wel duurder. Wat superfoods betreft zijn het vooral de verkopers die handig inspringen op de behoefte van de consument om gezond te leven. Dit mag blijkbaar wat kosten en levert dus een flinke winstmarge op. Maar gezond eten hoeft helemaal niet zo ingewikkeld en duur te zijn. Kies vers en puur en vermijd zoveel mogelijk sterk bewerkte producten waaraan veel vet en suiker zijn toegevoegd. Dergelijke producten leveren wel veel energie, maar nauwelijks eiwit, vezels, vitaminen en mineralen.

Dit laatste voert ons terug naar de antiglutenhype, die in populaire boeken en in de sociale media de wereld rond gaat als een remedie om chronische ziekte te vermijden. Niet tarwe, maar teveel eten als onderdeel met een ongezonde leefstijl waarin we de hele dag door snacken en te weinig bewegen, is de boosdoener. Dit leidt tot overgewicht en daarmee tot een basis voor het ontwikkelen van type 2 diabetes, hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk en daarmee samenhangende andere kwalen. Het kan daarom geen kwaad om vaker ‘nee’ tegen eten te zeggen. En als je dan eet, doe het dan zo puur en vers mogelijk. Ook mogen de energie-sportdrankjes van mij uit sportkantines verdwijnen. Deze bevatten soms wel 24 klontjes suiker per flesje van 500 ml; die energie krijg je met een uurtje sporten écht niet weggewerkt. Het resultaat: overgewicht, ondanks het feit dat je sport. Dat moet je toch niet willen.

Prof.dr. Fred Brouns,
hoogleraar Health Food Innovation
Maastricht UMC+/Universiteit Maastricht

Lees ook de blogs van prof.dr. Fred Brouns over

Bekijk prof.dr. Fred Brouns in uitzending 3 van Gezond Idee tv http://gezondidee.mumc.nl/node/221

 

 

 

0 reacties

Er zijn nog geen reacties.

Reageren