Dit moet je weten over diabetes type 2

Diabetes type 2 is een van de meest voorkomende chronische ziekten in de westerse wereld. In Nederland lijden er ruim een miljoen mensen aan, en dat zijn alleen nog maar degenen bij wie het officieel is vastgesteld. De schadelijke gevolgen zijn groot. Wat is het precies, hoe krijg je het en wat kun je ertegen doen?

Wat is diabetes type 2?

Diabetes is een ander woord voor suikerziekte: een te hoog suikergehalte in je bloed. Er zijn twee soorten diabetes: type 1 en type 2. Ze hebben deels dezelfde gevolgen, maar de oorzaken zijn verschillend.

Diabetes type 1 is een auto-immuunziekte, waarbij het afweersysteem het lichaam aanvalt. Het lichaam stopt met het maken van insuline, de stof die je bloedsuiker regelt. Mensen moeten dan zelf insuline spuiten of een pompje dragen. Diabetes type 1 kan niet worden voorkomen of genezen.

Bij diabetes type 2, verreweg de meest voorkomende variant van de ziekte, maakt het lichaam nog wel insuline aan, maar niet genoeg om de suiker uit het bloed te halen. Of het lichaam reageert minder goed op insuline. Daardoor blijft er te veel suiker in het bloed zitten, met op den duur schadelijke gevolgen voor onder meer hart, nieren en ogen.

Waardoor krijg je het?

Met de toename van onze welvaart neemt ook het aantal mensen met diabetes type 2 toe. Overgewicht is een cruciale factor bij het ontstaan van de ziekte, maar is niet de enige oorzaak: erfelijkheid, leeftijd en sociale factoren (zoals leefomgeving, luchtvervuiling en sociaaleconomische omstandigheden) spelen ook een rol.

In het verleden kwam diabetes type 2 vooral bij ouderen voor, in de volksmond werd het ook wel ‘ouderdomssuiker’ genoemd. Maar inmiddels wordt het ook steeds vaker bij jonge mensen en zelfs bij kinderen geconstateerd. Dat is een zorgelijke ontwikkeling. Het maakt nogal wat uit of je diabetes type 2 op je tachtigste of je twintigste krijgt: in het laatste geval heb je een groot deel van je leven nog voor je en dus alle tijd om complicaties zoals hart- en vaatziekten te ontwikkelen. Inmiddels heeft een derde van de volwassen Limburgers (pre)diabetes of loopt het risico dat te krijgen.

Hoe merk je eigenlijk dat je het hebt?

Klachten die aangeven dat er iets mis is, zijn dorst, veel drinken en veel plassen, algehele vermoeidheid, wazig zien en gewichtsverlies. Laat bij dit soort klachten bij de huisarts je bloedsuikerspiegel controleren. Met een druppeltje bloed kan worden vastgesteld hoe het met je bloedsuikerwaarden zit.

Maar diabetes type 2 is een stiekemerd: je kunt het onder de leden hebben en er nog geen symptomen van ervaren. Terwijl er dan wel al lichamelijke schade kan ontstaan. Daarom worden mensen met een verhoogd risico op diabetes regelmatig door de huisarts gecontroleerd op hun bloedsuikerspiegel.

Wat kun je ertegen doen?

Wat de oorzaak voor het ontwikkelen van diabetes ook is, je kunt in veel gevallen veel zelf doen om de ziekte te voorkomen of in de hand te houden. Soms kun je zelfs van de symptomen afkomen. Ook zonder medicatie. Dat is vooral een kwestie van een gezonde leefstijl aannemen. Dat doe je door regelmatig en gezond te eten met veel groenten en fruit. En vaak te bewegen. Dat wil zeggen: liefst dagelijks minstens een half uur intensief, waarbij je de hartslag opjaagt. Maar ook gewoon een half uur minder zitten per dag helpt al.

Als je overgewicht hebt: het risico op diabetes wordt meteen kleiner als je een paar kilo afvalt. Probeer ook stress te vermijden en goed te slapen. Eveneens belangrijk, weten we sinds kort dankzij De Maastricht Studie: zorg voor genoeg sociale contacten.

Voor dit – vaak best moeilijke – traject is via de huisarts allerhande steun voorhanden in de vorm van leefstijlcoaches, diëtisten en diabetesverpleegkundigen, net wat nodig is. In sommige gevallen lukt het niet om de bloedsuikers via leefstijlveranderingen stabiel te houden. Dan wordt naar passende medicatie gezocht.

Waarom is een goede behandeling zo belangrijk?

Omdat de gevolgen van deze ziekte ernstig kunnen zijn, zoals hart- en vaatziekten, nierziekten en zenuwaandoeningen. Recent onderzoek laat zien dat er nog veel meer gevolgen kunnen zijn, zoals versnelde cognitieve achteruitgang (vroege dementie), verhoogde neiging tot depressie, verslechtering van de longfunctie, afname van de stevigheid van de botten, leverafwijkingen en maag-darmklachten.

Prof. dr. Martijn Brouwers, hoofd Endocrinologie en Stofwisselingsziekten in het Maastricht UMC+: “We groeien toe naar behandeling op maat”

“Diabetes type 2 wordt wel een welvaartsziekte genoemd. Als je kijkt naar het aantal mensen dat deze ziekte heeft, dan zie je dat het aantal de afgelopen decennia flink is toegenomen en dat die  toename inderdaad min of meer parallel loopt aan de toename van onze welvaart. De erfelijkheid verandert niet zo snel.

Maar het is niet alléén een welvaartsziekte. Niet iedereen met overgewicht krijgt diabetes type 2, er zijn ook mensen met de ziekte die geen overgewicht hebben. Blijkbaar is het zo dat sommige mensen door erfelijke of sociale factoren sneller de neiging hebben om bij gewichtstoename diabetes type 2 te ontwikkelen dan andere. Misschien is het zelfs zo dat de slanke persoon met diabetes type 2 een andere vorm van de ziekte heeft dan degene met overgewicht.

Als je goed naar die patiënten kijkt, zijn er naast het verschil in gewicht ook andere verschillen. Daarom groeien we langzaam naar behandelingen op maat toe. Voorheen was er een standaardbehandeling van mensen met diabetes, nu kijken we niet alleen naar de diabetes, maar ook naar de eventuele andere problemen die een patiënt heeft. Hoe kunnen we binnen die heel grote groep van type 2-diabetespatiënten de groepen herkennen met een verhoogd risico op specifieke complicaties en hoe behandelen we die? En hoe kunnen we zorg op maat leveren zonder dat daar meer specialistische zorg voor nodig is? Dat is de uitdaging waarvoor we nu staan.”

Ook goed om te weten

  • Negen op de tien mensen met diabetes hebben diabetes type 2.
  • Van de huidige volwassen Nederlanders van 45 jaar en ouder krijgt naar verwachting 1 op de 3 in de toekomst diabetes type 2.
  • Je bloedsuiker kan veranderen onder invloed van factoren als tijdsverschil, temperatuur en soorten eten. Overleg als je diabetes type 2 hebt dus met de huisarts als je gaat vasten, bijvoorbeeld tijdens ramadan, of op reis gaat naar een heel ander klimaat.
  • Mensen die jarenlang ‘s nachts werken lopen door een verstoord bioritme een groter risico op diabetes type 2.
  • Griep kan mensen met diabetes extra zwaar treffen. Haal daarom ieder jaar de griepprik!

De Maastricht Studie

Sinds 2010 wordt in de regio Maastricht grootschalig onderzoek gedaan naar de oorzaken en gevolgen van diabetes type 2 en andere chronische ziekten. Bij dit unieke onderzoek worden niet alleen patiënten met diabetes gevolgd, maar ook mensen die deze ziekte (nog) niet hebben en die dus als controlegroep functioneren.

Een verrassend resultaat van het onderzoek is dat men heeft ontdekt dat mensen die in een sociaal isolement leven en geen steun krijgen van een netwerk om zich heen een groter risico hebben op diabetes type 2. Als je alleen woont heb je zelfs net zoveel kans op diabetes als mensen met overgewicht of een hoge bloeddruk! Sociale interventies kunnen misschien dus ook een rol spelen bij het voorkomen van diabetes type 2.

Meer weten over diabetes type 2?  

Het Maastricht UMC+ heeft veel info samengebracht op de website DIEP (afkorting van Diabetes Interactief Educatie Programma), over de ziekte, behandelingen en leefstijlaanpassingen. Kijk op www.diep.info.

Diabetes type 2
Foto iStock
Sluit de enquête