Zintuigen, zo werken ze

Horen

We horen met onze oren. Het gehoorzintuig (het slakkenhuis) bevindt zich in het binnenoor. Dat is gevuld met vloeistof en bekleed met een vlies dat geluidsreceptoren (haarcellen met daarop trilhaartjes) bevat. De oorschelp vangt een geluidsgolf op en geleidt deze naar het trommelvlies, dat daardoor begint te trillen. Die trilling brengt via de gehoorbeentjes de vloeistof in het slakkenhuis in beweging, wat door de geluidsreceptoren wordt opgevangen. Door de gehoorzenuw worden de geluidstrillingen omgezet in zenuwimpulsen die naar de hersenen worden geleid.

Pas op voor hard geluid!

Wat kan er misgaan met je gehoor?

Het gehoor kan om allerlei redenen niet (meer goed) werken. Er kan een simpel op te lossen probleem zijn met de geleiding van het geluid, bijvoorbeeld wegens een surplus aan oorsmeer. Maar het vermogen tot horen gaat in de loop der jaren ook achteruit door slijtage van het slakkenhuis. Een gehoorapparaatje kan dan goed helpen.

Als de receptoren in het binnenoor – de trilhaartjes – geluidsprikkels niet meer kunnen opvangen en doorseinen, bijvoorbeeld doordat ze door externe redenen (zoals lawaai, medicijnen, roken en/of drinken) overbelast raken en breken, kan een sterk tot totaal gehoorsverlies ontstaan. Dit zogenaamde perceptief gehoorverlies merk je pas als er zoveel haartjes zijn beschadigd dat je gehoor sterk is aangetast. Dan biedt ook een gehoorapparaat geen soelaas meer omdat beschadigde trilhaartjes definitief verloren zijn. Een kwart van de vijftigplussers heeft last van gehoorverlies.

Hoe kun je een dove weer laten horen?

Ons lichaam is een elektrochemische machine die soms danig in de war raakt. Gelukkig kan de wetenschap tegenwoordig steeds meer doen aan een uitvallend zintuig: implanteerbare chips kunnen je brein een handje helpen om losse elektronische eindjes weer goed aan elkaar te knopen. Deze implantaten met elektriciteit van buiten het lichaam nemen de rol over van het slakkenhuis, dat de zenuwen niet meer prikkelt. Zo kan een doof iemand soms toch geluiden waarnemen.

Vooral het zogeheten cochleair implantaat (dat onder de hoofdhuid achter het oor wordt ingebracht) wordt al veel en succesvol toegepast bij doven en slechthorenden. De verwachting is dat de resultaten in de toekomst nog aanzienlijk zullen verbeteren, wanneer er meer hersenonderzoek is gedaan en de implantaten kleiner zijn en meer elektroden zullen bevatten. Meer over het cochleair implantaat

Tinnitus

FEIT: Ongeveer twee miljoen Nederlander lijdt aan oorsuizen (officiële naam: tinnitus). Een precieze oorzaak is vaak niet te achterhalen. Wel gaat oorsuizen vaak samen met slechthorendheid. Helaas is er nog geen oplossing voor deze zeer hinderlijke kwaal. In het Maastricht UMC+ wordt onderzoek gedaan naar een tinnitus implantaat (TI) bij personen die aan één kant doof zijn en enkel aan die zijde last hebben van oorsuizen.

Zenuwen en schakelkernen in de hersenen kunnen ontregeld raken door gebrek aan een geluidssignaal waardoor de hersenkernen een soort 'overspannen gedrag' gaan vertonen en dit gemis compenseren. Het TI moet opnieuw geluid naar die hersenkernen sturen. Dat zou voor patiënten kunnen leiden tot het geluid van stilte waarin het oorsuizen verdwijnt. Meer over tinnitus

Relatie tinnitus en evenwichtsstoornissen