Gezond leven

Vaccinaties: dit moet je weten

Dankzij de inentingen die we als kind krijgen, zijn bepaalde ernstige infectieziekten – zoals pokken, polio en difterie – helemaal verbannen uit onze samenleving. Toch groeit het aantal mensen dat twijfelt aan de noodzaak van vaccineren of er zelfs voor kiest hun kinderen maar helemaal niet te laten vaccineren. Een zorgelijke ontwikkeling, vinden veel anderen. Tijd dus om de zin van de onzin over vaccineren te scheiden.

Iedereen die kinderen heeft, kent de regelmatige oproepen van het consultatiebureau om je kind te laten inenten. Hiermee wordt het beschermd tegen een hele rij ziekten die door infecties veroorzaakt worden; van polio tot mazelen en van de bof tot tetanus. Ziekten waarmee de meeste mensen nooit in aanraking zijn gekomen, mede dankzij het succes van het in 1957 gestarte en langzaam uitgebreide Rijksvaccinatieprogramma. Dit gebeurt er bij een vaccinatie

Veel infectieziekten komen hier nauwelijks nog voor

Vergeleken met een eeuw geleden komen veel infectieziekten in Nederland nauwelijks nog voor. Dat is natuurlijk ook te danken aan een betere hygiëne en gezondheidszorg, en een gezonder dieet. Maar zeker is dat het Rijksvaccinatieprogramma tienduizenden ziektegevallen en honderden doden heeft weten te voorkomen. De pokken bijvoorbeeld, waarmee het Rijksvaccinatieprogramma ooit begon, zijn in Nederland helemaal uitgeroeid. Waartegen kun je allemaal worden ingeënt?

Dalende bereidheid tot vaccineren

Hoe meer kinderen zijn gevaccineerd, hoe minder besmettelijke virussen en bacteriën de kans krijgen zich te verspreiden. Toch ziet het RIVM (het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu), dat het Rijksvaccinatieprogramma uitvoert, de laatste jaren een langzame daling van het aantal mensen die hun kinderen 'gewoon' laten vaccineren. En dat is zorgelijk. Niet-ingeënte kinderen zijn niet beschermd tegen mogelijke infecties.

Bovendien vormen ze een risico voor andere kinderen en volwassenen, die bijvoorbeeld nog te jong zijn voor vaccinaties of die door een ziekte niet gevaccineerd kunnen worden. Bovendien komen de nu verdwenen ziekten terug als te weinig mensen gevaccineerd zijn. Deze groepsbescherming is heel belangrijk: door jezelf te vaccineren, help je anderen die niet beschermd zijn tegen infectieziekten.

Ver-van-ons-bed

Waarom besluiten sommige mensen dan toch hun kinderen niet te laten inenten? Voor een deel komt dat voort uit religieuze overtuigingen: strenggelovige christenen bijvoorbeeld vinden dat het niet aan de mens is om in te grijpen op het lot dat God voor hen voor ogen heeft. Tijdens de laatste polio-epidemie in Nederland, 25 jaar geleden, werden de gevolgen daarvan zichtbaar: 71 slachtoffers in de bijbelgordel. In 2013 nog was er, ook in de bijbelgordel, sprake van een mazelenuitbraak, met vele zieken waarbij enkele kinderen overleden en 180 mensen in het ziekenhuis belandden.

Een andere oorzaak voor de dalende bereidheid kinderen te laten vaccineren zit misschien juist in het succes van het Rijksvaccinatieprogramma: we zijn het zo gewoon gaan vinden dat we zonder ernstige infectieziekten opgroeien, dat we er nauwelijks nog bij stilstaan dat het vroeger anders was. Dat je toen ernstig ziek kon worden door die infecties, dat je gehandicapt kon raken of zelfs kon overlijden. Een ziekte als polio lijkt nu daardoor heel erg ver-van-ons-bed.

Groepsimmuniteit?

Door je te laten vaccineren bescherm je niet alleen jezelf, maar ook de bevolking om je heen tegen ernstige infectieziekten. Met name voor de zeer besmettelijke ziektes, zoals mazelen, is het belangrijk dat minstens 95 procent van de bevolking is ingeënt. Zolang deze 'vaccinatiegraad' standhoudt, spreek je van 'groepsimmuniteit'.

Hier zitten ingewikkelde rekensommen aan vast, maar het komt erop neer dat bijvoorbeeld voor mazelen één niet-gevaccineerd persoon achttien gevaccineerden om zich heen moet hebben om toch beschermd te zijn. Zodra dat er minder worden, groeit het risico op een mazelenuitbraak. Dat verklaart waarom er om de zoveel jaar nog zo'n uitbraak is, bijvoorbeeld in gebieden waar veel mensen zich uit religieuze overwegingen niet laten inenten.

Vaccinaties: onrust, desinformatie en spookverhalen

Blog dr. Astrid Oude Lashof, internist gespecialiseerd in infectieziekten aan het Maastricht UMC+: Waarom je je kind moet laten vaccineren

Denk ook aan reisvaccinaties

Wat je reisbestemming ook is, laat je altijd goed informeren voor je naar verre landen afreist. Vaccinaties zijn in sommige landen zelfs verplicht. Wil je weten welke vaccinaties je nodig hebt op je bestemming? Kijk dan op de website van Ease Travel Clinic.

Gezond Idee