Gezond eten

Voorkom een vol gevoel met de feestdagen

Tijdens de feestdagen heb je wellicht een uitgebreid diner op de planning staan. Grote kans dat het overvolle gevoel achteraf je niet onbekend voor komt. Hoe kan het dat je dit volle gevoel kunt negeren en toch dat lekkere bolletje ijs nog op kunt? En hoe werkt eigenlijk het honger- en verzadigingsgevoel van ons lichaam? Corrie van de Weijer, diëtist en coördinator Voeding en Kwaliteit Maastricht UMC+, geeft uitleg.

Voeding is belangrijk voor ons lichaam. We halen immers onze energie en bouwstoffen uit gezonde voeding. Maar teveel eten heeft negatieve gevolgen voor je gezondheid. Je lichaam geeft daarom aan wanneer je genoeg hebt gegeten. 'Vol zitten' na het eten van een maaltijd heeft alles te maken met verzadiging: je lichaam merkt dat je genoeg hebt gehad op basis van de energie die je nodig hebt. Dit gevoel van verzadiging wordt gereguleerd door het 'verzadigingscentrum' in een bepaald gebied van je hersenen (de hypothalamus). Dit verzadigingscentrum moet in balans zijn met het 'hongercentrum', dat zich ook in de hersenen bevindt. Zoals de naam al zegt, zorgt het verzadigingscentrum ervoor dat je je verzadigd of vol voelt na een maaltijd, terwijl het hongercentrum ervoor zorgt dat je trek krijgt wanneer je lichaam energie nodig heeft. Je verzadigingscentrum wordt op verschillende manieren geprikkeld en onderdrukt in zijn activiteit. In de regel is het zo dat het verzadigingscentrum wordt geprikkeld wanneer het hongercentrum wordt onderdrukt en andersom. Zo voel je ofwel trek of verzadiging.

Verteringsstelsel wordt actiever met voedsel in maag-darmkanaal

Door het verzadigingscentrum weten je hersenen dat er activiteit gaande is in je verteringsstelsel. Hoe gaat dit in zijn werk? Als je de maaltijd op hebt, komt de voeding via je maag in je darmen terecht. Niet alleen de voedingsstoffen van de gegeten maaltijd zorgen voor (hormonale) signalen, maar ook zenuwen en reksensoren van je verteringsstelsel spelen een rol. Aansturende zenuwen van je verteringsstelsel worden actiever wanneer er voedsel in dit maag-darmkanaal terecht komt. Behalve dat deze zenuwen vervolgens zorgen voor onder meer darmbewegingen, geven ze ook een signaal af aan je verzadigingscentrum. Doordat je voeding bovendien ruimte inneemt in je verteringsstelsel, rekken deze je maag en darmen tijdelijk wat op. Ook dit zorgt voor een signaal naar het verzadigingscentrum. De signalen afkomstig van je maag-darmstelsel zijn echter relatief zwak. Dit betekent dat ze makkelijk te beïnvloeden zijn door gedachten of sociale factoren, zoals bijvoorbeeld eetgewoontes of de gezellige sfeer aan de feesttafel. Dit verklaart waarom je dan toch door kan eten terwijl je lichaam aangeeft dat je vol zit.

Veel en lang tafelen maakt voor velen deel uit van alle gezelligheid tijdens de feestdagen. Waarschijnlijk zul je in deze periode dan ook meer eten dan normaal en daarbij sneller en vaker je verzadigingssignaal negeren. "Dit hoort er een beetje bij, en is niet erg als je na de feestdagen dan maar weer je normale voedingspatroon oppakt", aldus Corrie van de Weijer. "Zoals wel eens wordt gezegd: het doet er niet toe hoeveel je eet tussen Kerst en nieuwjaar, maar juist wat je eet tussen nieuwjaar en Kerst. Wil je toch een beetje maat houden in de decembermaand? Dan is kleine porties het sleutelwoord, zeker als je alles van de feesttafel wilt proeven. Bovendien doet een stevige winterwandeling of een potje tennis zeker ook goed!"

Kijk voor tips om de decemberkilo's te voorkomen op de website van het Voedingscentrum

Gezond Idee feestmenu's en feestgerechtenGezond genieten met de kerst? Bekijk dan de Gezond Idee feestmenu's en -gerechten