Gezond eten

Is zout nu goed of fout?

Als je helemaal geen zout binnenkrijgt ga je dood, maar te veel zout brengt weer gezondheidsrisico's met zich mee. Zout is dus niet goed of fout. Zeker is wel dat ruim 85% van de Nederlanders veel te veel zout eet. Da's niet zonder risico. Het advies van prof. dr. Karel Leunissen, hoogleraar Nefrologie Maastricht UMC+: "Laat die zoutpot liefst zo veel mogelijk staan."

Internist en nierspecialist prof. dr. Karel Leunissen is geen voorstander van een zouteloos leven. Sterker nog: een mens heeft zout gewoonweg nodig. Maar gebruik het wel met mate, want zout zorgt er onder meer voor dat je vocht vasthoudt en werkt bij een groot aantal mensen bloeddrukverhogend. Daardoor is zout ook slecht voor de nieren en kan het hart- en vaatproblemen veroorzaken.

Onverwachte zoutbronnen

Verschil zout en natrium

In de praktijk worden de begrippen zout en natrium nog wel eens door elkaar gebruikt. Maar het zit zo: de stof waar het om draait is natrium. Natrium is een mineraal dat onderdeel uitmaakt van zout (natriumchloride), om precies te zijn veertig procent (dus 0,4 gram natrium is gelijk aan 1 gram keukenzout).Natrium is nodig voor de vochtbalans van je lichaam en vervult een belangrijke rol bij het regelen van je bloeddruk. "Onderzoek toont aan dat zout in de wanden van de bloedvaten gaat zitten. Hierdoor worden mensen gevoeliger voor hoge bloeddruk. In de praktijk is hoge bloeddruk zelfs in dertig tot veertig procent gerelateerd aan zoutgebruik. In dat geval kan die bloeddruk met een zoutarm dieet meestal omlaag worden gebracht."

Gevoeligheid voor zout bij iedereen anders

De gevoeligheid voor zout verschilt per persoon, maar wie graag het risico op hoge bloeddruk wil verlagen, doet er per definitie goed aan om de zoutconsumptie te verlagen. "Een effectieve aanpak is om het zoutvaatje minder vaak te hanteren of helemaal de deur uit te doen", adviseert Leunissen. "Niet alleen thuis, maar ook in restaurants worden gerechten namelijk door veel mensen nog eens met zout bestrooid. Vaak zelfs al voordat het eten geproefd is... Een slechte gewoonte, want in de meeste maaltijden in restaurants en ook in supermarktproducten zit meer dan genoeg zout."

Dagelijkse aanbevolen hoeveelheid zout

Mannen krijgen gemiddeld tien gram per dag van dit witte goedje binnen en vrouwen 7,5 gram. Terwijl beiden eigenlijk maximaal zes gram mogen hebben. Het verstandigste is het echter als je je weet te beperken tot vier à vijf gram. De meeste mensen krijgen aanzienlijk meer zout binnen, vooral omdat de meeste voedingsproducten in de winkelschappen al flink wat zout bevatten. "Producenten voegen vrijwel overal zout aan toe, want zo blijft voeding langer houdbaar", vertelt prof. Leunissen. "Of je nu een magnetronmaaltijd koopt, een diepvriespizza, hamburgers, biefstukjes, diepvries- of blikgroenten of pasta. Bijna overal zit zout in. Zelfs bij de keurslager zitten in het vlees zoutachtige stoffen. Met natrium glutamaat wordt je biefstukje of gehakt lekker mooi rood, maar dus ook een stuk zouter."

Met meer zout, minder smaak

Maar hoe kom je er dan achter hoeveel zout er écht in je vlees zit? "Er zit dan niks anders op dan etiketten eens goed te checken om te kijken hoeveel zout of natrium er in producten zit. Tevens kun je eens een keer eerlijk praten met je slager en vragen of hij jou vlees zonder toevoegingen kan leveren. Ook een zoutmeting doen op de website van de Nierstichting is een goed idee. Tot slot is het natuurlijk verstandig om verse producten en voldoende groente en fruit te eten.

Zoutarm eten? Zo doe je dat!

Minderen met zout

Wie op een eenvoudige wijze effect wil sorteren, stopt allereerst met de reflex om overal zout op te gooien. Koop hiernaast geen groenten in blik of glas meer, maar verse of diepvriesgroenten. Op die manier verlaag je je zoutconsumptie substantieel en structureel. Al dat strooien met zout is trouwens nergens goed voor. Sterker nog: je proeft door zout uiteindelijk alleen maar minder, want je smaakpapillen vlakken er van af!" Ook als je maar één keer per week flink zout eet, is dat slecht. "Met zout bouw je een spiegel op, dus als je een keer een bak zoute pinda's eet of je te buiten gaat in een restaurant doe je je eigen zoutarme dieet grotendeels weer te niet. Voor wie gezonder wil leven zit er dus niks anders op dan om gewoon iedere dag zo weinig mogelijk zout te eten!"