Omgaan met angst & paniek
Heel veel mensen hebben er last van: angst! Soms zelfs iedere dag. Angst kan je leven beheersen. Mensen gaan er soms jarenlang onder gebukt. Toch is er vaak iets aan te doen. Lees hier de uitleg en adviezen van de experts van Maastricht UMC+.
Angst is een natuurlijk overlevingsmechanisme dat je leven kan redden. De dreiging van gevaar geeft ons lichaam namelijk een signaal dat het tijd is om te vluchten of vechten. Gelukkig komen we tegenwoordig niet meer zo vaak in acuut bedreigende situaties terecht. Toch leidt één op de vijf mensen aan een angststoornis.
Verschil tussen paniek en angst
“Er is een verschil tussen vrees en paniek”, vertelt psychiater dr. Koen Schruers van het Maastricht UMC+. “Als je zoveel last hebt van angst en vrees dat het je dagelijkse leven verstoort, spreek je van een angststoornis. Mensen kunnen bang zijn voor hoogtes, spinnen of lijden aan claustrofobie (engtevrees). Dit kan tot een stoornis leiden, dat je bijvoorbeeld geen lift in durft of de deur van een openbaar toilet niet dicht wil doen. Een paniekaanval komt daarentegen meestal plotseling opzetten. Mensen worden duizelig, krijgen hartkloppingen, gaan zweten."
Hoe herken je een angststoornis of paniekaanval?
Het is niet altijd eenvoudig om een angststoornis of een paniekaanval te herkennen. Een hele reeks verschijnselen kan wijzen op het ontwikkelen van een angststoornis. Verschijnselen die vaak in een mensenleven voorbij komen, maar ineens wel heel erg veel en in combinatie met elkaar én langdurig. Bijvoorbeeld: hoofdpijn, buikpijn, slaapproblemen, concentratieproblemen, gebrek aan eetlust, bange voorgevoelens, nervositeit, een gevoel van spanning en onrust. Een paniekaanval kun je onder meer herkennen aan duizeligheid, hartkloppingen, trillen, misselijkheid, een doof gevoel of tintelingen in armen en benen, een gevoel van onwerkelijkheid of je naar de film kijkt.
Pas op met drugs!
Door misbruik van geneesmiddelen, drugs en alcohol kunnen ook angst- of paniekaanvallen ontstaan. Dit gebeurt meestal bij overmatig gebruik (vergiftiging) of in combinatie met ontwenningsverschijnselen. En hoewel een paar koppen koffie onze stemming kunnen verbeteren, is gebleken dat cafeïne mensen die van nature angstig zijn aangelegd, ernstig nerveus maakt.
Wanneer naar de huisarts?
Als de angst je hele leven beïnvloedt, dan is het zinvol om contact op te nemen met je huisarts. Die kan je eventueel doorverwijzen naar andere hulpverleners.
Meer info?
- Kijk voor meer informatie over angst op http://www.adfstichting.nl/.
- Speciaal voor kinderen is er de website http://www.bibbers.nl/.
Veelvoorkomende angsten
- Specifieke fobie
Denk aan: vliegangst, hoogtevrees of angst voor spinnen of muizen. - Paniekstoornis
Dat houdt in: regelmatige paniekaanvallen. - Paniekstoornis met agorafobie (straatvrees)
Deze combinatie komt best vaak voor. Bij straatvrees is iemand heel erg bang voor plaatsen waar je je niet kunt verschuilen. - Obsessieve compulsieve stoornis (dwangstoornis)
Het dwangmatig herhalen van bepaalde gedachten (obsessies) of handelingen (compulsies) of allebei. - Gegeneraliseerde angststoornis (piekerstoornis)
Bij een piekerstoornis wordt er langdurig gepiekerd over dingen die eigenlijk gewoon horen bij het dagelijks leven, bijvoorbeeld geld en gezondheid. - Posttraumatische stressstoornis (PTSS)
PTSS is het gevolg van een traumatische gebeurtenis. Dat kan iedereen overkomen die iets naars meemaakt. Acuut of maanden later.
Tips om iemand te helpen:
- Toon begrip. Bagatelliseer de angst niet.
- Stimuleer de betrokken persoon om hulp te zoeken of schakel die zo nodig zelf in.
- Heb oog voor elke stap vooruit, hoe klein ook. Dat motiveert en versterkt gewenst gedrag.
- Probeer de angst te begrijpen door er zoveel mogelijk informatie over te verzamelen.
- Vraag of je kunt helpen, maar voorkom dat je erin meegesleurd wordt.
- Wees een steunpilaar voor naasten (bijvoorbeeld de kinderen) en let op hun behoeften.
- Zorg goed voor jezelf; zoek eventueel zelf steun.