Diëten en waarom ze slecht voor je zijn

Periodiek (intermittent) vasten, helpt het echt?

Periodiek (intermittent) vastenPeriodiek vasten ofwel intermittent vasten is een nieuwe dieethype. Je zou er beter van afvallen en het zou hartstikke gezond voor je zijn. Hoe zit het echt? Onderzoeker Patrick Schrauwen van het Maastricht UMC+ legt het uit.

De meeste mensen eten meer dan ze nodig hebben, ook mensen met een gezond gewicht. We leven immers in een tijd van overvloed en van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds ben je omringd door eten. Desondanks slaat je lichaam nog steeds voorraden vet en suiker op. Lang geleden hadden we die voorraden nodig tijdens het jagen of verzamelen, maar nu niet meer. Sterker nog, te veel vet en suiker zit ons in de weg. “Regelmatig een tijd niet eten maakt je lichaam gezonder”, aldus onderzoeker Patrick Schrauwen.

Af en toe minder eten is gezond

In een Amerikaans onderzoek aten proefpersonen minstens twee jaar een kwart minder calorieën en hun gezondheid ging vooruit. “Voor de meeste mensen is een dieet volhouden niet makkelijk,” weet Schrauwen. “Dus bedachten mensen een alternatief. In plaats van strenge regels over wat te eten gingen ze letten op wanneer te eten. Bijvoorbeeld door een dag veel minder te eten en dit af te wisselen met een dag gewoon eten. Varianten hierop volgden snel. Zo zijn er mensen die twee dagen in de week streng zijn voor zichzelf, de andere vijf niet. Misschien ken je de balansdag van het Voedingsscentrum wel? Dat gaat ook uit van de afwisseling tussen streng zijn en loslaten.”

Bioritme en stofwisseling in balans

Onderzoekers van de vakgroep Voeding en Bewegingswetenschappen van het Maastricht UMC+ bekijken de stofwisseling van deelnemers aan het onderzoek. 24 uur lang meten ze wat mensen aan suikers en vetten verbranden. Ook bekijken ze het bloed en de ademhalingsgassen. Zo ontdekken ze patronen.

Bij gezonde mensen volgt de stofwisseling het biologische ritme. Tussen opstaan en slapen zit meestal zo’n 16 uur. Vanaf het ontbijt houden lunch, diner en tussendoortjes ons lichaam in de gevoede staat. Pas na een tijd zonder nieuw voedsel, raken we in de gevaste staat. Je lijf gebruikt suikers en vet uit je voorraad totdat je weer eet. Omdat we in de nacht niet eten, ruimt je lichaam dan op.

Schoonmaakbeurt van het lichaam

Bij sommige mensen komt de schoonmaakbeurt ’s nachts niet helemaal af. De kans daarop is groter als je eet van ’s ochtends vroeg tot net voor het slapen. Dat heeft namelijk een groot nadeel: opstapelend vet en suiker zijn slecht voor je gezondheid.

“Meer troep in huis opruimen, kost meer tijd. Zo werkt het ook met eten,” aldus Schrauwen. “Blijft je lichaam langer in die gevaste stand, dan is er meer tijd voor de dagelijkse schoonmaak. Ontbijt je om 8 uur en eet je niet meer na 18 uur? Dan heeft je lichaam 14 uur de tijd om in de gevaste staat te komen. Dit ‘tijdsgebonden vasten’ of ’ intermittent fasting’ is goed voor je, blijkt uit onderzoek. Bij het Maastricht UMC+ gaan we mensen volgen die slechts 8-10 uur per dag eten om precies te zien wat er dan in het lijf gebeurt.”

Voor iedereen

Afwisselend of intermittent vasten is veel in de media. Mensen met diabetes worden soms geadviseerd niet met vasten te beginnen. Hun bloedsuikerspiegel reageert sterk op eten, maar ook op niet eten. “Dagenlang vasten is misschien inderdaad niet zo’n goed idee, maar het alternatief om langere tijd niet te eten binnen één dag is juist voor vrijwel iedereen een gezond idee,” vermoedt Schrauwen. Als onderzoeker naar diabetes onderzoekt hij dit juist als behandeling om diabetes te voorkomen of om te keren. “Wel moet je als diabetespatiënt dit altijd eerst overleggen met je arts! Je stelt dan samen een voedingsschema op en je arts stemt je medicatie daarop af.” 

Eigenlijk geen dieet

Bij tijdsgebonden vasten verandert niet wat je eet, maar wanneer je eet. In de uren dat je vast kun je water, thee en koffie zonder melk en suiker drinken. Drankjes met calorieën kun je alleen drinken tijdens de uren dat je eet. “Meer uren niets eten op een dag, geeft geen extra risico op tekorten,” geeft Schrauwen aan. “Dat is wel zo als je een voedingsgroep als vetten of suikers helemaal niet meer eet. Daarom zie ik ook op de lange termijn geen risico’s om de tijden waarop je eet in te korten, ook niet als je het jaren volhoudt.”

Aan de slag

Slik je geen medicijnen die je stofwisseling beïnvloeden? Probeer dan gerust of je de tijden waarop je niet eet op een dag kunt rekken. En kijk hoe je lichaam daarop reageert.

“Een knorrend gevoel in je maag is niet erg. Honger is bovendien anders dan lekkere trek. Soms zit honger zelfs niet in je lijf, maar tussen je oren. Word je chagrijnig, duizelig en ongeconcentreerd? Dan daalt je bloedsuiker te veel,” waarschuwt Schrauwen. “Geef je lichaam daarom de tijd om rustig te wennen en vergelijk jezelf niet met anderen. Ieder mens is anders. De één kan makkelijker langer zonder eten dan de ander. Maar een gezond lichaam kan best een dagje zonder eten, zeker na wat oefening, dus 14-16 uur moet zeker lukken. Kies na een paar weken wennen een schema dat je lang vol kunt houden.”

Afwisselend vasten

  • vasten betekent gedurende een bepaalde tijd veel minder tot niets eten of drinken dat calorieën bevat.
  • er zijn vele varianten binnen afwisselend vasten, de bekendste zijn:

- een dag wel vasten, een dag gewoon eten
- twee van de zeven dagen in de week vasten
- elke dag 8-10 uur wel eten en 14- 16 uur niet eten

  • afwisselend vasten kan vrijwel iedereen, maar niet iedereen went even makkelijk
  • er zijn weinig risico’s bij afwisselend vasten, maar hou jezelf wel in de gaten.
  • slik je medicijnen die je stofwisseling beïnvloeden of ben je diabetespatiént, overleg dan altijd eerst met je arts over vasten!

 Aanmelden nieuwsbrief