Feiten en fabels zonbescherming: moet je echt zonnebrandcrème smeren?

Dermatologen en wetenschappers zijn duidelijk: de straling van de zon (uv-straling) kan schade veroorzaken aan je huid. Dat vergroot het risico op huidveroudering (bijvoorbeeld rimpels en pigmentvlekken) én huidkanker. Daarom is het belangrijk om feiten van fabels te onderscheiden.

Fabel 1: Zonnebrandcrème zorgt voor een vitamine D-tekort.

Wat influencers zeggen: Zonnebrandcrème zou de aanmaak van vitamine D blokkeren en daardoor kun je een vitamine D-tekort krijgen. 
NIET WAAR: Je lichaam maakt inderdaad vitamine D aan onder invloed van zonlicht. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat mensen die zonnebrandcrème gebruiken meestal nog steeds voldoende vitamine D aanmaken. “In de praktijk smeren mensen namelijk zelden zo dik en perfect dat alle uv-straling wordt tegengehouden.” Daarnaast krijg je ook vitamine D binnen via voeding. Maak je je zorgen over een vitamine D-tekort? Bespreek dit dan met je huisarts in plaats van langdurig onbeschermd te zonnen.

Fabel 2: Zonnebrandcrème veroorzaakt juist huidkanker.

Wat influencers zeggen: Sommige stoffen in zonnebrandcrème zouden gevaarlijk zijn en juist huidkanker veroorzaken.
NIET WAAR: In Europa moeten alle zonnebrandcrèmes voldoen aan dezelfde wettelijke eisen. “Voor goedgekeurde zonnebrandcrèmes en -lotions bestaat geen wetenschappelijk bewijs dat ze huidkanker veroorzaken. Wel weten we zeker dat uv-straling een belangrijke oorzaak is van verschillende vormen van huidkanker. Daarom adviseren dermatologen wereldwijd om je huid te beschermen. Dus als je stopt met smeren vanwege deze claim, heb je meer risico op huidkanker door de blootstelling aan schadelijke uv-straling.”

Fabel 3: Hoe duurder de zonnebrandcrème of -lotion, hoe beter.

Wat influencers zeggen: Dure merken zouden betere bescherming bieden dan goedkope producten.
NIET WAAR: Een goedkoop product kan je huid net zo goed beschermen tegen de zon als een duur merk. “De prijs of het merk zegt weinig over hoe goed een zonnebrandcrème beschermt. Belangrijker is dat het product dat je gebruikt een SPF (zonbeschermingsfactor) van minimaal 30 heeft, bescherming biedt tegen UVB-straling én UVA-straling. En dat je dik genoeg smeert en je regelmatig opnieuw smeert. Insmeren doe je een half uur voordat je naar buiten gaat en eenmaal buiten herhaal je dit om de twee uur.”

Fabel 4: Een beetje verbranden is niet erg, dat kleurt vanzelf bij.

Wat influencers zeggen: Een lichte verbranding zou alleen een onderdeel zijn van het bruiningsproces.
NIET WAAR: Ook een lichte verbranding is altijd een teken van huidschade. Wanneer je huid rood wordt, hebben huidcellen schade opgelopen door uv-straling. “Elke verbranding telt mee. Vooral herhaalde verbrandingen vergroten het risico op huidkanker, pigmentvlekken, rimpels en een verslapte huid. Voorkom verbranding daarom zoveel mogelijk. Dat geldt voor kinderen én volwassenen!”

Fabel 5: Je kunt je huid trainen zodat je niet meer verbrandt. 

Wat influencers zeggen: Door langzaam steeds meer zon te pakken zou je huid wennen aan de zon en uiteindelijk geen zonbescherming meer nodig hebben.
NIET WAAR: Je huid kan zich niet trainen om immuun te worden voor uv-schade. Wel kan je huid meer pigment aanmaken, waardoor je bruiner wordt. Een bruine huid lijkt misschien gezond. Maar het is eigenlijk een reactie van je huid op die zonschade. “Een gebruinde huid beschermt onvoldoende tegen uv-schade en moet je dus ook beschermen.”

Fabel 6: Je hoeft je niet in te smeren, als je maar genoeg water drinkt.

Wat influencers zeggen: Volgens sommige online adviezen zou een goed gehydrateerd lichaam beter bestand zijn tegen de zon en uv-schade.
NIET WAAR: Voldoende drinken is belangrijk voor je gezondheid, zeker op warme dagen. Maar water drinken beschermt je huid niet tegen uv-straling. “Hydratatie voorkomt geen uv-schade, zoals verbranding, en vermindert ook niet het risico op huidkanker.”

Fabel 7: Je huid insmeren met water beschermt tegen de zon.

Wat influencers zeggen: Sommige influencers beweren dat je geen zonnebrandcrème nodig hebt als je je huid regelmatig nat maakt of goed hydrateert. Water zou je huid beschermen tegen de zon en verbranding voorkomen.
NIET WAAR: Water beschermt de huid niet tegen de zon. “Uv-stralen gaan gewoon door water heen en bereiken de huid alsnog. Sterker nog: een natte huid kan in sommige situaties juist extra gevoelig zijn voor verbranding. Ook weerkaatst water zonlicht, waardoor je huid in en op het water meer zonnestraling krijgt. Daarom verbranden mensen vaak sneller aan zee, bij een zwembad of tijdens watersporten.” Wie vertrouwt op water als bescherming, kan ongemerkt veel uv-schade oplopen.  

Feit of fabel?: Een dagcrème met SPF beschermt net zo goed als zonnebrandcrème.

Wat influencers zeggen: een dagcrème of foundation met een SPF zou even goed beschermen als een 'normale' zonnecrème.
ZO ZIT HET ECHT: Een dagcrème met SPF kan helpen om je huid te beschermen tegen uv-straling. Kies dan wel een crème met minimaal SPF 30 en ook UVA-bescherming. Gebruik ook genoeg crème. In dat laatste zit vaak het probleem. “De SPF die op een product staat, wordt getest met een vaste hoeveelheid product op de huid. In de praktijk smeren mensen van een dagcrème vaak maar een kwart tot de helft van die hoeveelheid. Een dagcrème met SPF 30 kan daardoor in werkelijkheid veel minder bescherming bieden dan SPF 30. En denk eraan dat dagcrème die je het ’s ochtends opsmeert je huid niet de hele dag beschermt. Ook dan moet je regelmatig smeren.”
Ga je langere tijd naar buiten, wandelen, fietsen of sporten, naar het strand, op vakantie naar de zon, tuinieren? Dan adviseren dermatologen meestal om een aparte zonnebrandcrème te gebruiken en regelmatig opnieuw te smeren.

Feit: Zonnebrandcrème helpt tegen rimpels en andere huidveroudering. 

Wat influencers zeggen: zonnebrandcrème zou kunnen helpen om rimpels en andere tekenen van huidveroudering te voorkomen.
DAT IS WAAR: Veel mensen gebruiken zonnebrandcrème vooral om verbranding en huidkanker te voorkomen. Maar er is nog een voordeel. Een groot deel van de zichtbare huidveroudering wordt veroorzaakt door zonlicht. “Als je je huid jarenlang blootstelt aan uv-straling breekt je huid collageen en elastine af. Dit zijn juist de stoffen die je huid stevig en soepel houden. Daardoor kun je last krijgen van: fijne lijntjes, rimpels eneen slappere huid met een grovere huidstructuur. Ook kunnen pigmentvlekken of ouderdomswratjes ontstaan. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat als je je huid goed beschermt tegen de zon, onder meer met zonnebrandcrème, deze processen afremmen. Je beschermt dus niet alleen je gezondheid, maar ook je huid op de lange termijn.”

Tips van dermatoloog prof. dr. Klara Mosterd die echt werken: 

• Kijk naar de SPF en het UVA-logo van een lotion of crème. Die zeggen meer over de bescherming dan het merk, de prijs of de verpakking.
• Gebruik een zonnebrandcrème met minimaal SPF 30.
• Insmeren doe je een half uur voordat je naar buiten gaat.
• Smeer ruim en herhaal dit elke twee uur. Smeer vaker na zwemmen of zweten.
• Kies een zonnebrandcrème die je prettig vindt, dan is de kans groter dat je hem ook echt regelmatig smeert.
• Zet een tube zonnebrandcrème naast je tandpasta en stop er ook een in je tas. Ze zijn er ook in handig miniformaat. Zo heb je altijd een tube bij de hand.
• Zoek tussen 12.00 en 15.00 uur zoveel mogelijk de schaduw op.
• Draag beschermende kleding, een pet of hoed en een zonnebril.
• Vertrouw niet op onlinetrends en adviezen die geen wetenschappelijke onderbouwing hebben.

Tot slot

“Uit onderzoek blijkt dat de beste bescherming voor je huid blijft een combinatie van verstandig omgaan met de zon, beschermende kleding dragen en je huid goed insmeren. Je huid zal je daar later dankbaar voor zijn.”