Dit moet je weten over schurft

Wat is schurft eigenlijk?

Schurft (de medische term is scabiës) wordt veroorzaakt door de schurftmijt. Dat is een heel klein beestje dat je met het blote oog nauwelijks kunt zien. De vrouwelijke mijt graaft kleine gangetjes in de bovenste laag van je huid en legt daar eitjes. Je afweersysteem reageert daarop. Schurft is dus geen bacterie, virus of schimmel, maar een piepklein spinnetje.

Hoe weet je of je schurft hebt?

Het bekendste symptoom is hevige jeuk, vooral ’s nachts of als het warm is. Daarnaast kun je last hebben van:
•    rode of bruine bultjes op je huid;
•    kleine blaasjes;
•    schilfers;
•    rode of bruine streepjes in de huid;
•    wondjes of korstjes door het krabben.

“De plekjes zitten vaak tussen de vingers, op de polsen, ellebogen, voeten, rond je oksels, billen, navel, tepels of geslachtsdelen. Je huisarts kan op basis van je klachten en huid meestal beoordelen of het om schurft gaat. Soms is aanvullend onderzoek nodig.”

Hoe krijg je schurft?

Belangrijk om te weten is dat schurft niets te maken heeft met slechte hygiëne. “Het zegt niets over hoe schoon je bent of hoe vaak je je bed verschoont. Iedereen kan het krijgen.” Schurft verspreidt zich vooral door langdurig of regelmatig huid-op-huidcontact met iemand die schurft heeft. Denk bijvoorbeeld aan:
•    samen in bed slapen;
•    seksueel of ander intiem contact;
•    lang knuffelen;
•    samen dansen of sporten waarbij je langere tijd huidcontact hebt;
•    iemand verzorgen.

Ook kun je besmet raken door kleding, handdoeken of beddengoed te gebruiken van iemand met schurft.

Een korte knuffel of een hand geven is meestal niet genoeg om schurft te krijgen. Het gaat vooral om langer of vaker huidcontact. Het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) gebruikt als richtlijn meer dan 15 minuten huid-op-huidcontact.

Hoe besmettelijk is schurft? 

Schurft is behoorlijk besmettelijk. “Je kunt de schurftmijt al doorgeven voordat je zelf klachten krijgt. Dat is een belangrijke reden waarom schurft zich soms snel kan verspreiden.”

Schurft verspreidt zich makkelijker op plekken waar mensen dicht bij elkaar leven en regelmatig lichamelijk contact hebben. Daarom komt het vaker voor in studentenhuizen en na de introductieweek.

Hoe lang duurt een schurftbesmetting?

Na een eerste besmetting duurt het meestal 2 tot 6 weken voordat je klachten krijgt. Als je al een keer schurft hebt gehad en opnieuw besmet raakt, dan kun je al na een paar dagen klachten krijgen.

Wat moet je doen als je schurft hebt?

Voor de meeste gezonde mensen is schurft niet gevaarlijk, maar schurft gaat niet vanzelf over. Met de juiste behandeling kom je er weer vanaf. Die bestaat uit: 

1. Een medicinale crème of gel, of tabletten. 
   Welke behandeling het beste bij je past, bespreek je met je huisarts. 
2. Herhaling van de behandeling na 7 dagen.
   Dat is belangrijk, omdat niet alle behandelingen de eitjes van de mijt doden. Door de behandeling na een week te herhalen, pak je ook nieuw uitgekomen mijten aan.
3. Je kleding, handdoeken en beddengoed wassen.
   Was stoffen spullen die je de afgelopen dagen hebt gebruikt op 60 °C. Dingen die je niet kunt wassen in de wasmachine, kun je 3 dagen in een goed afgesloten plastic vuilniszak bewaren. Je hoeft niet je hele studentenkamer met desinfectiemiddel te desinfecteren.    

Wie moet je waarschuwen als je schurft hebt?

Waarschuw mensen met wie je nauw contact hebt gehad meteen en tegelijkertijd. Een eerlijk appje is misschien even ongemakkelijk, maar voorkomt mogelijk een heleboel nieuwe besmettingen. “Nauwe contacten moeten tegelijk worden behandeld, ook als ze nog geen jeuk hebben. Anders bestaat het risico dat je elkaar steeds opnieuw besmet en ook anderen besmet.”

Denk bij nauwe contacten onder andere aan:
•    je huisgenoten;
•    je seksuele partner(s);
•    mensen met wie je de afgelopen 6 weken in één bed hebt gelegen;
•    mensen met wie je vaak of langer dan 15 minuten huid-op-huidcontact hebt gehad;
•    mensen met wie je kleding, handdoeken of beddengoed hebt gedeeld.

Is schurft gevaarlijk?

Voor de meeste gezonde mensen is schurft niet gevaarlijk, maar wel erg vervelend. Door veel krabben kunnen wondjes ontstaan. Die kunnen vervolgens geïnfecteerd raken met bacteriën. In zeldzame gevallen kan dat leiden tot een ernstigere infectie.
Er bestaat ook een zeldzame, ernstige vorm: korstschurft (scabiës crustosa). Hierbij zitten er veel meer mijten op de huid. Deze vorm komt vooral voor bij mensen met een verminderde afweer en is veel besmettelijker. Bij verdenking op deze vorm is behandeling door een medisch specialist nodig.

Ben je na de behandeling meteen van de jeuk af?

Helaas niet altijd. Je huid heeft soms meer tijd nodig om tot rust te komen en je afweersysteem kan nog een tijdje reageren op dode mijten, eitjes en resten daarvan in je huid. De jeuk kan daarom nog enkele weken aanhouden. Ook kan de behandeling de jeuk tijdelijk erger maken. Maar de mijten zijn na een effectieve behandeling verdwenen. Nieuwe jeuk betekent dus niet automatisch dat de behandeling niet heeft gewerkt.

Wanneer moet je de huisarts bellen?

Maak een afspraak met je huisarts als je denkt dat je schurft hebt of als je nauw contact hebt gehad met iemand met schurft. Bel ook je huisarts als je twijfelt. 

Bel in ieder geval de huisarts als:
•    je nieuwe plekjes krijgt nadat je de behandeling hebt afgerond;
•    de jeuk twee weken na de laatste behandeling weer erger wordt;
•    de jeuk vier weken na de laatste behandeling nog niet weg is;
•     je zwanger bent, borstvoeding geeft of een baby jonger dan 2 maanden hebt en schurft vermoedt;
•    je denkt dat je misschien een ernstige vorm van schurft hebt, bijvoorbeeld met veel korsten of een sterk afwijkend huidbeeld.

Blijft schurft in je lichaam achter, zoals herpes? 

Nee. Schurft gedraagt zich niet zoals herpes. Bij herpes blijft het virus na een besmetting in je lichaam aanwezig en kan het later weer actief worden. Bij schurft blijven de mijten niet jarenlang in je lichaam verstopt zitten. Met een goede behandeling worden de mijten gedood.
Je kunt wel opnieuw schurft krijgen door een nieuwe besmetting.  Je bouwt namelijk geen blijvende bescherming tegen schurft op. Heb je na een behandeling weer nieuwe plekjes en toenemende jeuk? Dan kan er sprake zijn van een nieuwe besmetting, een niet goed uitgevoerde behandeling of aanhoudende schurft. Laat dit beoordelen door je huisarts.

Kun je schurft voorkomen?

“Er is helaas geen vaccin tegen schurft. De belangrijkste manier om besmetting te voorkomen is het vermijden van langdurig huidcontact met iemand die schurft heeft. Deel ook geen kleding, handdoeken of beddengoed met iemand die besmet is.”