Dit kun je doen als seks pijn doet

Neem de tijd voor seks

‘Seks is gezond. Je leeft er langer door en kan zelfs je stemming en energie verbeteren doordat je er een natuurlijk dopamineshot en testosteron-boost door krijgt. En fijne seks met je partner werkt ook verbindend voor je relatie. ‘Maar als er te snel penis-in-vagina-contact is met te weinig seksuele opwinding, doet seks pijn’, legt dr. Melles uit. ‘Hierdoor spannen vrouwen onbewust hun bekkenbodemspieren aan. Daardoor worden de geslachtsorganen minder goed doorbloed waardoor vrouwen “droogvallen”. Dat wil zeggen dat hun vagina minder vochtig is. Door de verkramping van de bekkenbodemspieren is er bovendien minder ruimte in de vagina. Dat kan leiden tot wrijving waardoor wondjes of irritatie van de vagina kunnen ontstaan.’  

‘Vrouwen die bang zijn om hun partner teleur te stellen, zetten vaak de tanden op elkaar en gaan door met de pijnlijke penetratie. Helaas komen ze dan, doordat ze weer pijn verwachten tijdens seks, in een vicieuze cirkel terecht waarbij ze hun bekkenbodemspieren nog meer aanspannen en nog minder opgewonden raken, waardoor seks alleen maar meer pijn gaat doen.’

Ook bij vrouwen is een erectie belangrijk

Net als bij mannen is ook voor vrouwen een erectie door seksuele stimulatie erg belangrijk bij penis-in-vagina-contact. ‘De vagina is vooral een geboortekanaal en geen lustkanaal, dus in de vagina zelf zit weinig gevoel. De meeste lust en seksuele opwinding komen door je clitoris en vulva [zie kader] te stimuleren. De vulva is het gedeelte van het vrouwelijke geslachtsorgaan dat je aan de buitenkant kunt zien.’

Veel mensen – zelfs vrouwen – weten niet dat de clitoris veel groter is dan het kleine knopje dat uitsteekt. ‘Het grootste deel van de clitoris zit onder de huid en is onzichtbaar. De zwellichamen van de clitoris strekken zich uit van het topje van de clitoris, via inwendige zwellichamen en de vulvalippen naar de opening van de vagina. Die vagina-opening wordt door de zwellichamen omarmd als de clitoris volledig in erectie is. Als de clitoris in erectie is, is er meer doorbloeding van het geslachtsorgaan en meer opwinding, waardoor seks plezieriger is en geen pijn doet.’

Angst voor pijn

‘Om uit die vicieuze cirkel van pijn en angst voor pijn te komen, is het beter om samen seksueel plezier te maken en de penetratie voorlopig weg te laten’, adviseert Reinhilde Melles. ‘Als je samen werkt aan meer plezier, opwinding en ontspanning tijdens de seks zal het penis-in-vagina-contact uiteindelijk ook pijnloos zijn. Bij een orgasme is er bovendien minder ruimte voor pijn in je hoofd.’

Pijn door trauma

Sommige vrouwen hebben pijn bij penetratie door eerdere negatieve of traumatische seksuele ervaringen, zoals misbruik of geweld. Ze voelen de pijn in hun lichaam, maar de pijn ontstaat vaak door spanning en angst voor seks. ‘Achter die pijn zit veel verdriet. Veel van deze vrouwen laten de pijn gebeuren omdat ze bang zijn dat ze anders hun partner verliezen. Helaas wachten ze vaak te lang met het zoeken van hulp. Terwijl therapie met positieve (seksueel opwindende) ervaringen in een veilige omgeving enorm kunnen helpen.’

Vaginisme maakt penetratie onmogelijk

Bij vrouwen met vaginisme is penetratie zelfs onmogelijk doordat ze te veel spanning in hun bekkenbodemspieren hebben. ‘Het lichamelijke probleem lijkt duidelijk, maar heeft zelden een lichamelijke oorzaak. Deze vrouwen vermijden penis-in-vagina-contact. Ze zijn vaak nog maagd, experimenteren meestal minder met seks en ervaren iedere poging tot penetratie als bedreigend, ook als dat met een vinger of tampon is. We zien vaak dat hun partners penis-in-vagina-contact mee gaan vermijden, omdat ze hun vrouw geen pijn willen doen. Ook bij vaginisme kan therapie enorm helpen, zoals een begeleide exposure therapie.’

Begeleide exposure therapie is alleen beschikbaar na verwijzing via de huisarts en gynaecoloog. De therapie wordt aangeboden in Maastricht UMC+ en het UMC Leiden. Via je je huisarts kun je om een verwijzing vragen.

Dit kun je doen als seks pijn doet 

Dr. Reinhilde Melles heeft deze tips:

• Stop bij pijn! Ook bij een béétje pijn. Seks is samen genieten en als het voor jou niet als genieten voelt, moet je er iets aan veranderen. Doorgaan met seks die niet fijn voelt, is het slechtste wat je kunt doen.
• Zoek uit hoe je wél wilt vrijen. Ontdek hoe je hele clitoris werkt en niet alleen het topje. Ontdek samen met je partner de inwendige delen van je clitoris en begin pas aan penis-in-vagina-contact als je bijna een orgasme krijgt. 
• Gebruik seks als een tapasbar: kies alleen datgene waar je zin in hebt. Blijf spelen en experimenteren. Durf jezelf een handje te helpen door je clitoris te prikkelen, ook tijdens penis-in-vagina-contact.
• Seksspeeltjes zoals een vibrator, films en erotische verhalen kunnen ook helpen. 
• De boeken ‘Kom als jezelf’ en ‘Come together’ van Emily Nagoski geven op een leuke manier veel informatie om fijne en opwindende seks te ervaren. 
• Laat de vrouw het tempo aangeven. Mannen willen óók dat een vrouw geniet. Zij moeten de vrouw dus laten bepalen welke bewegingen worden gemaakt en in welk tempo. En ze moeten altijd direct stoppen als penetratie niet lukt of pijn doet. Dus niet het ‘klusje’ nog even snel afmaken. Er zijn zóveel alternatieven om samen van opwinding te genieten.
• Zoek hulp als je er zelf niet uit komt en wacht niet te lang daarmee. Laat je via je huisarts verwijzen naar een seksuoloog. En op www.nvvs.info vind je seksuologen waarmee je zonder verwijzing contact kunt opnemen.

Kijk voor informatie over hulp bij seksuele problemen op de website van de poli Seksuologie van het Maastricht UMC+.