Dit moet je weten over slaapstoornissen
De slaapexperts van Maastricht UMC+ geven uitleg over slaapstoornissen, mogelijke gevolgen en tips om iets aan je slaapstoornis te doen.
Wat precies de reden is dat mensen slaapstoornissen ontwikkelen? Meestal is er niet maar één oorzaak aan te wijzen. Psychische klachten als stress en depressie, leefgewoonten of traumatische gebeurtenissen kunnen allemaal tot slecht slapen leiden. Maar ook lichamelijke problemen kunnen een oorzaak zijn.
Gevolgen ernstige slaapproblemen
Slaapgebrek zorgt ervoor dat je overdag slechter functioneren. Je kunt bijvoorbeeld last krijgen van een slechtere concentratie. Ernstig slaapgebrek verhoogt ook het risico op depressies en allerlei ziektes zoals hartfalen, beroertes en diabetes type 2. Chronisch slaaptekort kan zelfs leiden tot een vroegtijdige dood.
Vicieuze cirkel bij slaapproblemen
Als je slaapproblemen erg lang duren, kun je in een vicieuze cirkel terechtkomen. Dat wil zeggen: slecht slapen, daardoor overdag slecht functioneren, daar ’s nachts over piekeren, je gaat verkeerd slaapgedrag ontwikkelen, daardoor nog slechter slapen, enzovoort. Slapen wordt dan iets om tegenop te zien. Een probleem dat elke 24 uur onvermijdelijk weer terugkomt. De nacht wordt angstaanjagend.
Trek op tijd aan de bel bij slaapproblemen
Hoe langer slaapproblemen duren, hoe groter de gevolgen. Daarom is het zo belangrijk om op tijd aan de bel te trekken. Als je al zeker een maand drie nachten per week worstelt en je daardoor overdag minder goed functioneert, is het zaak naar de huisarts te gaan. Helaas doen de meeste mensen dat niet. Omdat ze bang zijn dat ze zich aanstellen, dat de huisarts hen toch niet kan helpen of allemaal enge pillen gaat voorschrijven. Dus blijven ze doormodderen.
Aan slaapproblemen is gelukkig bijna altijd iets te doen. Het eerste aanspreekpunt bij slaapklachten is altijd je huisarts. Via gesprekken, voorlichting over slaap en slaaptips kunnen al veel problemen worden opgelost. Als je meer hulp nodig hebt, dan kan je huisarts je een verwijzing geven voor een kortdurende cognitieve gedragstherapie voor insomnie (CGT-i). Als ook gedragstherapie niet werkt en je huisarts vermoedt dat je er een medische oorzaak voor je slaapproblemen is, kan je huisarts je doorverwijzen naar een gespecialiseerd centrum voor verder onderzoek en/of verdere behandeling.
Bekende slaapstoornissen
Er zijn ruim tachtig verschillende slaapstoornissen bekend. Grofweg worden die ingedeeld in zes groepen. We zetten ze op rij:
- Slapeloosheid (insomnie). Komt van alle slaapstoornissen het meeste voor. Symptomen zijn bijvoorbeeld moeite met inslapen, niet kunnen doorslapen, te vroeg wakker worden.
- Slaapgerelateerde ademhalingsstoornissen. Bijvoorbeeld slaapapneu, waarbij de ademhaling soms tientallen seconden stokt tijdens het slapen.
- Overmatige slaperigheid overdag (hypersomnie). Dan is er sprake van een toegenomen slaapbehoefte of een onvermogen om wakker te blijven. Narcolepsie, met plotselinge, onweerstaanbare slaapaanvallen, is een ernstige en complexe vorm van hypersomnie.
- Ontregeling van de biologische klok (circadiane ritmeslaapstoornissen). Dit kan zich bijvoorbeeld uiten in grote slaperigheid als je wakker wilt zijn, moeite met inslapen en/of problemen met ontwaken.
- Abnormaal gedrag tijdens de slaap (parasomnieën). Bijvoorbeeld onbewust gedrag als slaapwandelen en nachtelijke angstaanvallen.
- Slaapgerelateerde bewegingsstoornissen. Denk aan rusteloze benen (bewegingsdrang bij het in slaap vallen).
