Wat als je kind een fatbike wil?
De fatbike is niet meer weg te denken uit het straatbeeld. Vooral onder jongeren is de fatbike populair. Hij is snel, stoer en je hoeft er geen rijexamen voor te doen. Maar is het ook verstandig en wat doe je als ouder als je kind een fatbike wil? Dr. Marcel Ariës, neuroloog-intensivist in het Maastricht UMC+ en ambassadeur van het HersenStrijd fonds, waarschuwt dat we in 2024 op 150 tot 200 ernstige ongelukken met een fatbike afkoersen. ‘En maar liefst 50% van de slachtoffers is tussen de tien en veertien jaar oud’, aldus Ariës. Hij heeft goede tips voor ouders.
Gevaren van een fatbike
Een fatbike is een gemotoriseerde, zware fiets met extra dikke banden. In Nederland heeft de fatbike dezelfde status als een gewone fiets. Dit betekent in de praktijk: geen helmverplichting, geen nummerplaat, geen rijbewijs en geen leeftijdsbeperking. Een fatbike die je bij een reguliere dealer koopt, kan maximaal 25 km per uur. Maar naar schatting van de politie is zo’n 80% van de fatbikes in Nederland illegaal. Deze illegale bikes bestel je via internet. Er zit vaak een instructie bij hoe je ze gemakkelijk kunt opvoeren, soms gewoon met een meegeleverde chip.
‘Het is niet zoals vroeger, toen je flink moest sleutelen om een snor- of bromfiets ietsje sneller te krijgen’, vertelt Ariës. ‘Nu heeft jouw tiener in een mum van tijd een voertuig dat sneller kan dan een snorfiets, maar waarvoor geen verkeerskennis nodig is. Trappen hoeft sowieso nauwelijks en soms zit er ook een (illegale) gashendel op. Opgevoerde fatbikes halen gemakkelijk 50 tot 70 km per uur. Dat is sneller dan een snorfiets of bromfiets! En daar rijdt jouw kind van tien dan op, zonder helm.’*
Maar, mijn kind moet een flink eind fietsen…
‘Het risico op ernstige ongevallen is bij een fatbike echt heel groot’, benadrukt Ariës, zelf vader van kinderen van 7, 10 en 12 jaar. Zij fietsen op gewone fietsen en altijd met helm, zelfs van Meerssen naar Maastricht. Hij raadt andere ouders hetzelfde aan: kinderen tot 16 jaar op een gewone fiets. ‘Het past bij hoe goed ze (verkeers)risico’s kunnen inschatten en hun spierontwikkeling en energie.’
Een helm dragen is volgens hem geen betutteling, maar “je gezonde verstand gebruiken” en het draagt bij aan de voorzichtigheid van jouw tiener in het verkeer. ‘Het is aangetoond dat iedere keer dat je je helm opzet, je even stilstaat bij het feit dat je het verkeer ingaat. En als je je kind dan toch een fiets met motor cadeau geeft, ga dan liever voor een e-bike bij de lokale dealer. Die kan zeker weten maar 25 km per uur. Je weet dan dat als je een verzekering afsluit, je daadwerkelijk verzekerd bent als er toch iets gebeurt. Dat is bij een fatbike nog maar de vraag.’
Hoe overtuig ik mijn puber?
Neuroloog-intensivist Ariës begrijpt dat het lastig is om als ouder je puberende kind te overtuigen. ‘Vriendjes hebben een fatbike en ze zijn gewoon op internet te krijgen. Kinderen zullen al snel zeggen: “Kijk mam, pap, ik kan hem toch gewoon op internet kopen?” Ik hoop dat ouders zich gesterkt voelen door het feit dat artsen landelijk aan de bel trekken en dat de politiek op dit moment een leeftijdsgrens bespreekt.’
Het is ook belangrijk dat je als ouder je kind uitlegt wat de gevaren zijn. Want ja, die zijn er! De cijfers liegen er niet om, weet de neuroloog-intensivist. ‘In de eerste 4 maanden van 2024 kwamen er al 50 slachtoffers van ernstige fatbike-ongelukken binnen op de spoedeisende hulpen in Nederland. 50% van de slachtoffers zijn kinderen tussen de tien en veertien jaar. En 25% van de slachtoffers heeft (ernstig) hersenletsel. De verwachting is dat dit aantal oploopt tot in totaal 150 tot 200 ernstige ongelukken in 2024. Een fatbike voor jouw kind? Liever niet dus.’
Wil je weten wat de regels zijn voor e-bikes en fatbikes, en of je kind verzekerd is bij een ongeluk, kijk dan op de website van de Rijksoverheid. Daar vind je de meest actuele informatie.
Wil je tips voor de aanschaf van een fietshelm, lees dan dit interview met Marcel Ariës.
*Vanaf 2027 moeten jongeren tot 18 jaar waarschijnlijk verplicht een helm dragen op elektrische fietsen, waaronder fatbikes. Er wordt gewerkt aan een wet die dit mogelijk moet maken.
Fatbike: e-bike of motorvoertuig?
Een elektrische fiets moet aan drie voorwaarden voldoen om geen motorvoertuig te zijn: de motor moet alleen werken als je meetrapt. De motor mag maximaal 250 watt vermogen leveren en de ondersteuning moet stoppen bij een snelheid van 25 kilometer per uur. Bij fatbikes is de motor vaak krachtiger dan 250 watt. Dat zorgt er voor dat je snel kunt optrekken. En als je de snelheidsbegrenzing er af haalt, kan die veel harder dan 25 km/u. Een opgevoerde fatbike is een illegaal motorvoertuig.
Strafblad & boete
Zelfs als je een rijbewijs hebt en een helm draagt, mag je niet met een opgevoerde fatbike de openbare weg op. Doet je kind dat toch, dan kan je kind een flinke boete krijgen (€310). Daarnaast kan iedereen boven de 12 jaar hiervoor een strafblad krijgen.
Bron: Fietsersbond en de Rijksoverheid
Een fietshelm kan een groot deel van de energie bij een val op het hoofd absorberen of van het hoofd wegleiden. Hierdoor ontstaan bij een valpartij geen of minder (ernstige) schedelbreuken en hersenkneuzingen.