Wat zijn de risico’s en regels als je op een fatbike rijdt?

Officieel gaat een fatbike zo’n 25 km per uur, net als de e-bike. Voor fatbikes gelden in Nederland dan ook dezelfde regels als voor het gebruik van een gewone fiets. Dat betekent dat je geen helm hoeft te dragen, geen rijbewijs nodig hebt en je op elke leeftijd op een fatbike mag rijden. 

Fatbike is vaak illegaal

De voordelen van fatbikes zijn duidelijk: ze zijn snel, stoer en gemakkelijk. Bij een Nederlandse dealer betaal je ongeveer 1.000 euro voor een fatbike. Heb je een fatbike die maximaal 25 km per uur rijdt, ook zelf een beetje moet trappen én houd jij je aan de verkeersregels, dan ben je legaal bezig. Dat is niet het geval bij een opgevoerde of aangepaste (gashendel) fatbike. 

Neuroloog-intensivist Ariës: ‘Voor 600 euro heb je online al een fatbike. Vaak krijg je er instructies bij om hem op te voeren, soms zelfs via een meegeleverde chip of een meegeleverde gashendel om niet te hoeven bijtrappen. De politie schat dat 80% van de fatbikes momenteel illegaal zijn en  tot wel 70 km per uur kunnen rijden. Rij je op een opgevoerde fatbike, dan mag de politie je aanhouden en een boete geven. Want een opgevoerde fatbike is een illegaal motorvoertuig. Zelfs als je een rijbewijs hebt en een helm draagt, dan ben je nog illegaal bezig. Je bent dan ook niet verzekerd, wat grote financiële gevolgen kan hebben bij een ongeluk voor jou en je familie.’  

Ernstig (hersen)letsel door fatbike

In de eerste 4 maanden van 2024 zijn er 50 slachtoffers van ongelukken met een fatbike binnengekomen op de Nederlandse spoedeisende hulpen. Maar liefst 50% van die slachtoffers was tussen de tien en veertien jaar. Een kwart van hen heeft ernstig hersenletsel overgehouden aan het ongeluk. 

Fatbikes worden volgens Ariës vaak gebruikt door onervaren, jonge weggebruikers of gebruikers met weinig verkeerskennis, die een fatbike zien als een ‘leuk speeltje’. Ariës: ‘De gevolgen van ernstig hersenletsel zijn groot: bijvoorbeeld verlammingen en blijvende spraakproblemen. En hersenletsel is niet te repareren. In tegenstelling tot schade aan andere organen of bijvoorbeeld een polsbreuk. Hersenletsel komt vrijwel nooit meer goed. Het enige wat wij als artsen kunnen doen is kijken of we hersencellen die nog niet helemaal kapot zijn de goede kant op kunnen duwen.’

Teleurgesteld in overheid

Marcel Ariës is teleurgesteld over de manier waarop de overheid tot nu toe omgaat met de situatie: ‘Autogebruikers worden beter beschermd, bijvoorbeeld door airbags en nieuwe technologie zoals geautomatiseerd afremmen. Maar met fietsers zit het anders. Het fietsverkeer wordt drukker, sneller en gemotoriseerd, en fietsers rijden (soms) op slechte fietspaden met allerlei obstakels. En daarbij komt ook nog dat de meeste fietsers onbeschermd rondrijden. In tegenstelling tot de overheid, gaven verzekeraars wél snel een signaal af in 2023. Fatbikes die niet aan de regels voldoen zijn niet verzekerd. Verzekeringsmaatschappijen waren snel om dit te besluiten.’ 

Kosten ongeluk zelf betalen

Als je op een fatbike rijdt die niet aan de regels voldoet en je een ongeluk krijgt, dan moet je de schade aan je fatbike of ziektekosten zelf betalen. Marcel Ariës: ‘Stel dat na een ongeluk allerlei aanpassingen in je huis moeten worden gedaan, omdat je bijvoorbeeld niet meer zelf de trap op kunt lopen. Dan moet je dat zelf betalen. Of stel dat jij iemand anders aanrijdt met een opgevoerde fatbike, die daardoor flinke kosten heeft. Dan kan het zijn dat jij en je familie die kosten ook volledig moeten betalen.’

Beperking gebruik fatbikes

Er komt nieuwe regelgeving aan. Dankzij de inspanningen van artsen zoals Marcel Ariës wordt nu landelijk onderzocht of er een beperking op het gebruik van fatbikes moet komen. Dat kan volgens de neuroloog-intensivist op twee manieren. ‘Voer voor e-bikes en fatbikes een minimumleeftijd van 16 jaar in. Zelf trappen is voor gezonde kinderen prima mogelijk en goed tegen beweegarmoede en overgewicht. Manier twee is de fatbike gelijktrekken met snorfietsen en brommers. Dan mag de fatbike pas vanaf 16 jaar en je hebt er bovendien een rijbewijs en helm voor nodig.’ 

‘Ik hoop dat door een leeftijdsbeperking of het verplicht stellen van een rijbewijs, de illegale fatbikes weer wat uit het straatbeeld verdwijnen en het aantal fatbike-slachtoffers op de IC afneemt. Misschien schudt het alle Nederlandse fietsers ook wakker om veel alerter in het verkeer te zijn en hun belangrijkste orgaan te beschermen met een fietshelm. Tot die tijd blijft ik, samen met mijn collega’s, actie voeren en de overheid adviseren. Mijn advies luidt: ga het liefst voor een gewone fiets én draag altijd en overal een helm!’*

Wil je weten wat de regels zijn voor fatbikes en e-bikes, en of je verzekerd bent bij een ongeluk, kijk dan op de website van de Rijksoverheid. Daar vind je de meest actuele informatie.

Lees meer over het verzekeren van fatbikes op de website van het Verbond van Verzekeraars  

Wil je tips voor de aanschaf van een fietshelm, lees dan dit interview met Marcel Ariës. 
 

*Vanaf 2027 moeten jongeren tot 18 jaar waarschijnlijk verplicht een helm dragen op elektrische fietsen, waaronder fatbikes. Er wordt gewerkt aan een wet die dit mogelijk moet maken.