Waarom je niet bang hoeft te zijn voor een uitstrijkje

Waarom is een uitstrijkje zo belangrijk?

‘Met een uitstrijkje kun je controleren of je besmet bent met het HPV-virus en of er afwijkende (onrustige) cellen in de baarmoederhals aanwezig zijn die kunnen wijzen op een voorstadium van baarmoederhalskanker.’

HPV is een veelvoorkomend virus dat je kunt krijgen door seksueel contact en dat meestal vanzelf verdwijnt. Heel soms ontstaan er afwijkende cellen die kunnen leiden tot baarmoederhalskanker. Van het virus merk je meestal niets. Daarom krijgen vrouwen vanaf 30 jaar in Nederland elke vijf jaar een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek. Ook als je klachten hebt, zoals bloedverlies of andere afscheiding dan normaal, kan een uitstrijkje verstandig zijn.

Doet een uitstrijkje pijn?

Er gaan veel spannende verhalen rond over het uitstrijkje, maar in de praktijk valt het erg mee, weet Charlotte Penders. ‘Vaak gaan enge verhalen over de “eendenbek”. Maar tegenwoordig hebben veel huisartsen betere en vrouwvriendelijkere materialen, zoals een plastic eendenbek, waardoor een uitstrijkje vrijwel pijnloos is.’

‘De HPV-test kun je in de meeste gevallen ook zelf thuis doen, als je dat fijner vindt. Je brengt het staafje in je vagina in, draait het een paar keer en doet vervolgens het staafje in een potje met vloeistof. Dat stuur je op. Bij de uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek zit die zelftest. Heb je klachten en is daarom een uitstrijkje nodig, dan is alleen een HPV-zelftest niet voldoende. Meld je dan dus altijd bij je huisarts voor een uitstrijkje.’

‘Een HPV-zelftest is een heel gemakkelijk onderzoek en het doet geen pijn; het voelt hoogstens een beetje gek. Als er geen HPV-virus wordt gevonden, hoef je niet naar de huisarts. De kans op baarmoederhalskanker is dan heel klein.’

Wat moet je doen bij een positieve HPV-uitslag?

‘Ook als je HPV-test positief is, is er meestal niets ernstigs aan de hand. Je lichaam kan het HPV-virus vaak zelf opruimen. Een goede weerstand is daarbij belangrijk. Je kunt je weerstand helpen door gezond te eten, genoeg te bewegen en niet te roken.’

Belangrijk om te weten: de zelftest laat niet zien of je ook afwijkende cellen in je baarmoederhals hebt. Daarom krijg je bij een positieve test een afspraak bij de huisarts. ‘Het is heel belangrijk dat je daar naartoe gaat. De huisarts kan met een uitstrijkje cellen van de baarmoedermond afnemen en die laten onderzoeken.’

Wat gebeurt er bij afwijkende (onrustige) cellen?

Als bij de extra test afwijkende cellen worden gevonden én je HPV hebt, dan word je vaak doorverwezen naar de gynaecoloog voor verder onderzoek. ‘Vrouwen schrikken vaak als er afwijkende cellen worden gevonden, maar ook dit betekent niet dat je kanker hebt. Een geringe afwijking verdwijnt vaak vanzelf.’

‘Als de afwijking in je cellen ernstiger is en er sprake is van zo’n voorstadium, dan is behandeling soms nodig om te voorkomen dat deze cellen zich ontwikkelen tot baarmoederhalskanker. Je arts kan dat behandelen met een kleine operatie waarbij een stukje weefsel uit de baarmoederhals wordt weggehaald.’

Zo helpt een uitstrijkje om afwijkingen in een vroeg stadium op te sporen én ontwikkeling tot kanker te voorkomen. Daarom is het bevolkingsonderzoek ook zo belangrijk!’

Wanneer moet je naar de huisarts en een uitstrijkje krijgen? 

In de onderstaande situaties is het verstandig om een uitstrijkje te laten maken of contact op te nemen met je huisarts:

1. Je krijgt een oproep voor het bevolkingsonderzoek. ‘Ook als je geen klachten hebt, is het belangrijk om hieraan mee te doen.‘ 
2. Je hebt een positieve HPV-zelftest. ‘Alleen zo kan worden onderzocht of er ook afwijkende cellen in je baarmoederhals zijn.’
3. Je hebt klachten. ‘Maak altijd een afspraak bij de huisarts als je één van deze klachten hebt:

• bloedverlies tussen je menstruaties door
• bloedverlies na het vrijen
• bloedverlies na de overgang
• afscheiding die anders is dan je gewend bent (bijvoorbeeld veel meer, sterk ruikend of met bloed erbij)
• langdurige pijn in de onderbuik

Deze klachten betekenen niet automatisch dat er iets ernstigs is, maar het is wel belangrijk om ze te laten controleren.’

4. Je maakt je zorgen. ‘Twijfel je of voel je dat er iets niet klopt? Neem dan contact op met je huisarts. Wacht niet totdat je een uitnodiging krijgt voor het bevolkingsonderzoek als je klachten hebt of ongerust bent!’