Wat moet je doen bij bloedvergiftiging?
Sepsis (bloedvergiftiging) is een overdreven reactie van het afweersysteem op virussen, bacteriën, schimmels of parasieten. Door een sepsis kunnen organen ernstig beschadigd raken en in ernstige gevallen kun je op de Intensive Care belanden. Meer dan 1 van de 4 mensen die met een sepsis op de Intensive Care worden opgenomen overlijdt hieraan. Je moet dus snel aan de bel trekken, maar sepsis is moeilijk te herkennen en behandelen. Intensivist dr. Marcel van de Poll van Maastricht UMC+ legt uit wat de symptomen zijn en wat je moet doen als je denkt dat je een bloedvergiftiging hebt.
Zo kun je een sepsis herkennen
Bij een sepsis kun je deze klachten hebben:
• koorts (hoger dan 38 graden)
• te lage temperatuur (lager dan 36 graden)
• een snelle ademhaling (in rust 22 keer per minuut of meer)
• een snelle hartslag (in rust meer dan 90 keer per minuut)
• slaperig, verward of suf zijn
• onduidelijk praten
• minder kleur in je gezicht of een vlekkerige huid hebben
• een heftig grieperig gevoel
• pijn of spierpijn in je hele lichaam
• erg ziek of zwak zijn (niet meer op je benen kunnen staan)
• niet of weinig plassen.
Ook kun je last hebben van deze klachten:
• hoesten
• benauwdheid
• pijn bij het plassen
• buikpijn
• misselijkheid of overgeven
• minder zin in eten hebben
• hoofdpijn.
Wanneer moet ik een arts bellen?
Dr. Marcel van de Poll: ‘Neem in ieder geval contact op met je huisarts of de huisartsenpost als je je ziek voelt en 1 of meer van de onderstaande klachten hebt:
• je ademt snel of moeilijk
• je hart klopt snel
• je bent slaperig, verward of suf
• je plast weinig of niet
• je hebt koorts
• je hebt een te lage lichaamstemperatuur (je hebt het koud).
Bel ook je huisarts of de huisartsenpost als je deze klachten bij iemand in je omgeving ziet. Bel ook altijd je huisarts of huisartsenpost als je eerder een sepsis hebt gehad en nu dezelfde klachten als toen hebt. Een sepsis is zeer gevaarlijk en kan heel snel erger worden. Wacht dus niet met bellen, maar bel altijd meteen!’
Hoe wordt sepsis behandeld?
‘We kunnen tot op heden niet de sepsis zelf behandelen, maar alleen de oorzaak daarvan. Bijvoorbeeld met antibiotica om bacteriën aan te pakken. Ook moeten we vaak vocht toedienen bij sepsispatiënten om hun bloeddruk goed te houden.’
Maar dat is vaak niet genoeg om schade aan de organen te voorkomen, weet dr. Gerry Nicolaes van het Maastricht UMC+. Hij doet onderzoek* naar een snellere manier om sepsis te kunnen vaststellen. ‘Het grootste probleem bij de behandeling van sepsis is dat het vaak niet op tijd herkend. En als de diagnose wordt gesteld kan het nog soms dagen duren om zeker te weten wat de verwekker van de sepsis is. Zelfs ondanks optimale behandeling kan de sepsis snel erger worden en grote schade aan organen veroorzaken. Sommige patiënten krijgen een septische shock. Dan daalt de bloeddruk sterk en komt te weinig zuurstof in hun weefsels. Daardoor raken organen beschadigd en doen het uiteindelijk niet meer. Dat is levensbedreigend. In zulke gevallen moeten patiënten worden behandeld op een intensive care-afdeling.’
Wanneer heb je een groter risico op een sepsis?
‘Je kunt sneller een sepsis krijgen als je afweer slechter is. Bijvoorbeeld door chemotherapie, als je lang prednison moet slikken of andere medicijnen die je afweer minder maken. Ook loop je meer risico als je veel alcohol drinkt, een chronische ziekte hebt, als je ouder bent dan 70 jaar en als je geen milt meer hebt. Het risico op een sepsis is ook groter als je ziek bent en in het ziekenhuis ligt, je pas geopereerd bent en/of als je een blaaskatheter hebt. Maar 80% van de sepsisgevallen ontstaat buiten het ziekenhuis.’
Te vroeg geboren baby's hebben een hoger risico op sepsis
Ook te vroeg geboren kinderen lopen een groter risico op een sepsis, weet intensivist Van de Poll. ‘Bij deze kinderen (prematuren), is het afweersysteem nog niet rijp. En te vroeggeboren kinderen missen nog veel afweerstoffen tegen bacteriën. Daardoor hebben ze een groter risico op infecties of bloedvergiftiging dan oudere kinderen en volwassenen.’
Pasgeboren kinderen kunnen last hebben van onderstaande klachten bij sepsis:
• lusteloosheid
• slecht of niet willen drinken
• een hoge, lage of wisselende lichaamstemperatuur
• stokkende pauzerende ademhaling (apneu)
• kreunen
• een bleke huidskleur
• slechte doorbloeding van de huid
• armen en benen die koud aanvoelen
• een gezwollen buik.
Dr. Marcel van de Poll: ‘Bel meteen je huisarts of de huisartsenpost als je deze klachten bij je kindje ziet!’
Hoe lang duurt het totdat je weer beter bent?
‘Hoe snel je weer opknapt hangt af van de oorzaak van de sepsis, je leeftijd, hoe ernstig de sepsis was en hoe gezond je was voordat je een sepsis kreeg. Het herstel kan weken tot maanden duren, en in ernstigere gevallen een jaar of langer. Helaas houdt een deel van de sepsispatiënten er blijvende lichamelijke en/of geestelijke klachten aan over.’
Meer informatie
Deze sites geven goede en duidelijke informatie over sepsis:
• www.thuisarts.nl/sepsis/ik-heb-sepsis
• www.sepsis-en-daarna.nl
‘Een sepsis kan levensbedreigend zijn en je moet snel behandeld worden in een ziekenhuis. Bel dus meteen je huisarts of de huisartsenpost als je klachten bij jezelf of iemand anders herkent.’
Wist je dat…
het Maastricht UMC+ (onder leiding van dr. Gerry Nicolaes) is gestart met een onderzoek naar een snellere manier om sepsis te kunnen vaststellen, zodat de behandeling eerder kan beginnen. Dit onderzoek heet het PRAETORIAN-onderzoek* en het MUMC+ doet dit samen met universiteiten in Barcelona, Uppsala, Parijs en Munster. De onderzoekers hopen binnen vier jaar een sneller diagnose-instrument te kunnen ontwikkelen. Ook willen ze graag nieuwe medicijnen ontwikkelen voor de behandeling van sepsis.