Wat moet je doen als je diarree hebt?
Iedereen heeft wel eens last van diarree. Meestal is het vervelend, maar onschuldig en gaat het vanzelf weer over. De MDL-artsen van Maastricht UMC+ vertellen wat je er in eerste instantie zélf aan kunt doen en wanneer je naar de huisarts moet gaan als je diarree hebt.
Oorzaken diarree
Diarree (dunne poep) kan verschillende oorzaken hebben:
Acute diarree wordt vaak veroorzaakt door een virus, bacterie of parasiet. Ook stress kan diarree uitlokken. Je darmen zijn namelijk erg gevoelig voor emoties en stress. Via de zogenoemde darm-hersen-as beïnvloeden de hersenen voortdurend de werking van de darmen via zenuwen en hormonen. Bij stress kan je darm tijdelijk sneller gaan werken. Daardoor gaat ontlasting sneller door de dikke darm, wordt minder vocht opgenomen en kan diarree ontstaan.
Je voeding en leefstijl hebben ook invloed op je stoelgang. MDL-arts dr. Zlatan Mujagic: "Sommige mensen merken bijvoorbeeld dat veel koffie, energiedrankjes, suikervrije producten met kunstmatige zoetstoffen of grote hoeveelheden koolzuurhoudende dranken diarree kunnen uitlokken. Vaak zien mensen die relatie zelf niet meteen. Wanneer zij ontdekken welke voeding of drank hun klachten uitlokt, verdwijnen de klachten vaak vanzelf door deze producten minder te gebruiken."
Houdt diarree langer aan, dan kan er sprake zijn van een onderliggende aandoening waarvoor aanvullend onderzoek nodig is.
Wat kun je zelf doen tegen diarree?
Veel mensen nemen bij diarree een loperamide-tabletje. Dat kan soms heel verstandig zijn, bijvoorbeeld als je moet reizen, een belangrijke afspraak hebt of tijdelijk wat meer controle over de klachten wilt. Toch is het in de meeste gevallen niet nodig om diarree direct te remmen.
MDL-arts dr. Zlatan Mujagic: "Acute diarree gaat meestal binnen enkele dagen vanzelf over en het lichaam herstelt doorgaans zonder behandeling. Gebruik een diarreeremmer daarom vooral als tijdelijke ondersteuning wanneer dat nodig is, maar niet standaard of langdurig. Het belangrijkste is om genoeg te drinken om uitdroging te voorkomen."
Blijf goed drinken bij diarree
Bij diarree verlies je veel vocht en zouten. Daarom is het belangrijk om voldoende te blijven drinken. Water is prima, maar ook thee, bouillon of dranken met wat suiker en zout kunnen helpen om het vochtverlies aan te vullen.
Bij mensen met een verhoogd risico op uitdroging, zoals jonge kinderen, ouderen of mensen die veel vocht verliezen, kan een ORS-oplossing (Oral Rehydration Solution) zinvol zijn. ORS is verkrijgbaar bij de apotheek of drogist.
"Mensen krijgen bij ernstige uitdroging veel dorst, plassen minder, voelen zich duizelig en kunnen zich erg slap of suf voelen. Neem als je daar last van hebt gerust contact op met je huisarts. Soms is behandeling met vocht via een infuus nodig."
Chronische diarree
Wanneer diarree langer dan vier weken aanhoudt, spreken we van chronische diarree. Dan is het belangrijk om de onderliggende oorzaak op te sporen. MDL-arts dr. Zlatan Mujagic: "Chronische diarree is soms een puzzel. We beginnen met een uitgebreid gesprek over de klachten, voeding, medicijngebruik en leefstijl. Zo nodig volgt aanvullend onderzoek van je bloed of ontlasting [poep] of een kijkonderzoek."
"De behandeling hangt af van de oorzaak. Soms zijn voedingsadviezen van een diëtist voldoende. Bij coeliakie is een glutenvrij dieet noodzakelijk. Bij galzuurdiarree kunnen galzuurbinders helpen en bij het prikkelbaredarmsyndroom kunnen leefstijlmaatregelen, vezels of soms medicijnen verlichting geven. Wanneer stress een belangrijke rol speelt, kan begeleiding door een psycholoog of een behandeling gericht op de darm-hersen-as zinvol zijn.
Ook wanneer we geen duidelijke oorzaak vinden, kunnen we de klachten vaak goed verminderen met een combinatie van leefstijladviezen, voedingsaanpassingen en medicijnen zoals vezelpreparaten, galzuurbinders of tijdelijk een diarreeremmer."
Negen tips bij diarree:
- Blijf voldoende drinken om het vochtverlies aan te vullen. Water, thee, bouillon en eventueel ORS zijn hiervoor geschikt.
- Gebruik ORS wanneer er een verhoogd risico op uitdroging is, bijvoorbeeld bij jonge kinderen, ouderen of bij ernstig vochtverlies.
- Blijf zo normaal mogelijk eten. Een gezonde, vezelrijke voeding ondersteunt het herstel van je darm. Vezels helpen bovendien om je ontlasting steviger te maken.
- Let op voeding en dranken die diarree kunnen verergeren, zoals grote hoeveelheden cafeïne, kunstmatige zoetstoffen (zoals sorbitol of xylitol) en koolzuurhoudende dranken.
- Loperamide kan tijdelijk helpen wanneer diarree erg hinderlijk is, bijvoorbeeld tijdens een reis of belangrijke afspraak. Gebruik het niet langer dan nodig en neem bij koorts of bloed bij de ontlasting contact op met een arts.
- Neem contact op met je huisarts wanneer de diarree langer dan twee tot vier weken duurt of als er bloed bij je ontlasting zit, je ook 's nachts diarree hebt, bij hoge koorts en bij onbedoeld gewichtsverlies of tekenen van uitdroging.
- Bent je ouder dan 70 jaar of heb je een ernstige chronische aandoening? Neem dan eerder contact op met je huisarts, zeker als je veel vocht verliest.
- Bij baby's en jonge kinderen is het risico op uitdroging groter. Neem daarom bij diarree contact op met je huisarts.
- Was goed je handen na ieder toiletbezoek en zorg voor een goede hygiëne om verspreiding van infecties te voorkomen.
Wanneer moet je naar de huisarts met diarree?
Het is verstandig om contact op te nemen met je huisarts als de diarree langer dan twee tot vier weken aanhoudt of als er 'alarmsymptomen' optreden.
Denk hierbij aan:
• bloed bij je ontlasting;
• hoge koorts;
• onbedoeld gewichtsverlies;
• diarree die ook 's nachts optreedt;
• tekenen van uitdroging, zoals weinig plassen, veel dorst, duizeligheid of sufheid.
Bij aanhoudende diarree kan aanvullend onderzoek nodig zijn. Mogelijke oorzaken zijn onder meer het prikkelbaredarmsyndroom, coeliakie, inflammatoire darmziekten (zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa), galzuurdiarree, of microscopische colitis.