Waarom vinden we ongezond eten zo lekker?
Waarom is ongezond eten met veel vet, suiker en snelle koolhydraten toch zo verleidelijk? En wat kun je doen aan deze 'verslaving'? Prof. dr. Remco Havermans, bijzonder hoogleraar Jeugd Voeding en Gezondheid Maastricht UMC+, geeft uitleg en tips.
Waarom kiezen we steeds weer voor ongezond eten, terwijl we best weten wat gezond is? Een eenvoudig antwoord op die vraag is er helaas niet, want ook wetenschappers zijn er nog niet helemaal uit.
Evolutionair voordeel
Volgens evolutiebiologen heeft onze voorkeur voor zoet, vet en zout eten te maken met de manier waarop onze hersenen zich hebben ontwikkeld. In de prehistorie was voedsel niet altijd beschikbaar. Daarom was het voordelig om voedsel met veel calorieën te eten en zo reserves op te bouwen voor tijden van schaarste. Lange tijd was onze voorkeur voor calorierijk eten dus een evolutionair voordeel.
Dat we toch nog steeds graag kiezen voor calorierijk eten, komt volgens sommige neurowetenschappers door de werking van het beloningssysteem in onze hersenen. Je kiest daardoor wat goed voelt en niet voor wat goed is.
De rol van de voedingsindustrie
Volgens veel psychologen en gedragswetenschappers speelt ook de voedingsindustrie een rol. Die maakt het ons niet gemakkelijk om gezond te kiezen. Ongezonde producten zijn vaak goedkoop, overal verkrijgbaar en worden aantrekkelijk gepresenteerd. Ook spelen fabrikanten met hun reclame in op gemak en lekkere trek. Bovendien combineren veel producten grote hoeveelheden vet, suiker en zout. Daardoor vinden we ze extra lekker en is het verleidelijk om er meer van te eten. Dat maakt het ook moeilijker om gezonde keuzes te maken.
Ongezond eten is aangeleerd gedrag
Er is ook goed nieuws. "Ongezond eten is aangeleerd gedrag. En dus kun je er ook iets aan doen, denken we", zegt prof. dr. Remco Havermans. "Bij het Maastricht UMC+ onderzoeken we welke psychologische mechanismen een rol spelen bij eetgedrag en hoe dit gedrag kan worden veranderd.”
"Neem chocola, het meest gegeten snoepgoed. De smaak van chocola is zo verleidelijk omdat aan de bittere cacao suiker wordt toegevoegd. Daardoor bevat chocola heel veel energie: vet van de cacaoboter en energie van de suiker. Uit allerlei studies blijkt dat we energierijk eten lekkerder vinden. Bovendien zitten in chocola de stoffen cafeïne en theobromine. Als je die stoffen aan een nieuwe smaak toevoegt, ga je die smaak heel snel veel lekkerder vinden."
"Waarom die positieve 'smaakverschuiving' optreedt weten we nog niet. Maar het gebeurt. En dat is niet aangeboren. Het is het resultaat van een leergeschiedenis. Chocolade is het allerlekkerste dat er is omdat we de smaak hebben leren associëren met zoet, met energie en met zoiets als theobromine. Daaruit volgt dat je alles lekker kunt leren vinden, als je het maar vaak genoeg probeert. Ook spruitjes! Al moet je die wel heel vaak proeven om dat te leren."
De boodschap? "Wat je lekker vindt, is voor een deel aangeleerd. En dat betekent dat je ook nieuwe smaken kunt leren waarderen. Door gezond eten vaker te proberen, kun je er steeds meer van gaan genieten."
Meer informatie
Kijk ook het college van Remco Havermans over chocolade voor de Universiteit van Nederland.
Gezond fastfood-menu
Gelukkig is er ook fastfood dat heel lekker is én toch veel minder vet, zout en calorieën bevat. Kijk maar naar deze gezonde fastfood-recepten van Gezond Idee: